Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԾ
I
(բրբ.)
«թել, թելի կծիկ, նուրբ բուրդ, մետաքս»
(բարբառային)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gengh-
«պտտել, հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gogho- կամ *gōgho-)
ռնգայինի կորստով
ռնգայինի կորստով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լժ
ēg^hi-
*ang^hi- ձկի կողքին
ֆինն.
kangas
«հյուսվածք, գործվածք»
գ. > ֆինն.
սլովեն.
gôž
«փոկ»
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԹ
I
(-ի, -ից)
«ցատկոտում, ուրախության պար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gəi-ti-)
Քիչ հավանական է ծագումը հնդեւրոպական *gəi-ti-ից` *gēi- «երգել, կանչել» արմատից։ Ավելի հավանական է կապը` կ/խ հերթագայությամբ, խայտալ բայի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայթել,
կայթին,
կայթումն,
կայթոտ,
կայթանել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԵՐՏ
(-ի, -ից)
(թրք. կարպետ)
«շորի կտոր, լաթ, ցնցոտի, քուրձ, կապերտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա կապ բառի հետ։ Հնարավոր է մ. լատ. carpīta-ի (> անգլ. carpet «գորգ») աղբյուրը համարել հայ. բարբ. մի ձեւ, բայց քիչ հավանական է կապը «գորգ» նշանակող սլավոնական բառերի հետ (հմմտ. ռուս. ковер):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապերտոց,
կապերտավրան,
կապերտագործ,
կապերտագործութիւն,
կապերտաթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. լատ.
carpīta
> անգլ. carpet «գորգ»
ռուս.
ковер
Տե՛ս նաեւ
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՐ
I
(-ոյ, -ի, -ից)
«թոկ, լար, հող, կցում, կար, կարելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«միավորել, հավաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *goro-)
o-ձայնդարձ
կամ, որ, թերեւս, ավելի ճիշտ է, *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։ Աղայան, ԲՍՀ 81 (բայց ոչ՝ կարաւանդ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարան,
կարկատել,
կարկատան,
կարկատումն,
խորանակար,
կաշկակար,
մանրակարկատ,
խրամակարկատ,
հատակարկատ,
կարոտել,
հնակարկատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγειρω
«հավաքել»
լատ.
grex, -gis
«հոտ, կապոց, տրցակ»
լիտվ.
gurgulas
«խտություն, հանգույց»
լատվ.
gùrste
«վուշի կապոց»
հ. հնդկ.
guná (grno)
«թել»
հ. հնդկ.
gárta
«մարտակառքի նստատեղ (*«միջնատահյուս նստատեղ, կառագամբյուղ»)»
հ. իսլ.
karmr
«պատնեշ»
հ. շվեդ.
karm
«հյուսված թիկնակ»
հուն.
γυργαθος
«հյուսված կողով»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 81
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԹ
(-ի, -ից)
«կարթ, թռչունի ոտքի բիտ, ոտքի ջիղ, ոտք, սրունք, մեծ գամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger(b)-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *grpti-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարթակոտոր,
կարթաբար,
կարթահարել,
կարթաձուկն,
կարթապան,
կարթել,
կարթնկեց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
garbana
«գանգուր, խոպոպ»
ռուս.
горб
«սապատ»
ն. վ. գ.
krampé
«կանթ, կեռ, ճանկ»
ռնգայինով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550;
Pok. IEW 387
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԺ
(բրբ. կաժ, կաճ)
«թելի փաթույթ, կարժ, կաժ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gr-gh-, *gr-k-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gr-gh- կամ, թերեւս՝ *gr-k- «պտտել, ոլորել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարժառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γυργαθος
«(հյուսված) կողով»
(*ger-g->)
բուլղ.
girčase
«կծկվել»
(*ger-k->)
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱՓԵԼ
«պապանձվել, բերանփակ մննալ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հավանաբար կազմված է կարկել բայից՝ -ափ ածանցով: հմմտ. թարթել-թարթափ, սարսել-սարսափ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 554) ընկալում է որպես կրկնավոր կազմություն՝ խարխափել, շարշափել (շաւշափել), զարգափել բայերի նման:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թարթել-թարթափ
հայ.
սարսել-սարսափ
հայ.
խարխափել
հայ.
շարշափել
հայ.
զարգափել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 554
Տե՛ս նաեւ
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵԼ
(կել)
«հնարամտություն, հնարք, խորամանկություն, նենգություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei(ə)-
«ուժ, բռնութիւն, բռնի ճնշել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷoi-lo-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կելութ-ք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jayati
ավ.
jijišaiti
«ձգտում է հաղթել, հնարամիտ դարձնել»
հուն.
βια
«ուժ, բռնություն»
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵՂ
I
-ոյ
«խոց, ուռուցք, պալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷelo-)
(ծակող) ցավ, տանջանք, մահ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղանիկ,
կեղցաւ,
կեղել,
կեղեքել,
կեղեքիչ,
կեղեքումն,
քաղցկեղ,
չարակեղ,
անկեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βέλος
«արկ, սուր, սուսեր»
հուն.
βελονη
«ասեղ, ծայր»
լիտվ.
geltì
«խայթել»
լիտվ.
gelà
«ցաւ, վիշտ»
ն. վ. գ.
qual
«ցաւ, տանջանք»
հ. իսլ.
quelia
«կեղեքել»
ռուս.
жалить
«խայթել»
ռուս.
жало
«խայթոց»
ռուս.
жалеть
«կարեկցել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՐԶ
«գանգատ, տրտունջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել, խայթել, ցավ, մահ»
առայժմ չբացատրված երզ-ով
առայժմ չբացատրված երզ-ով. հմմտ. հատկապես սլավոնական զուգահեռները՝ հ. չեխ., ռուս. жалоба «գանգատ, տրտունջ», жалеть «խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղերզական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. չեխ.
—
ռուս.
жалоба
«գանգատ, տրտունջ»
ռուս.
жалеть
«խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։