Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 295, սյունակ 1
ԼԵՆՕՏՈՖՕՆՈՍ
(փխնկ. լէօնտոֆօնոս)
«մի կենդանի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. λεοντο-φόνος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 278
Էջ 301, սյունակ 1
ԼՈՐՏՈՒ
(լուրտ «իժ»)
«լորտու (կենդանի՝ սողուն)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 2, 298) ստուգաբանօրէն կապուած է լորձն բառի հետ (որպէս «լորձնոտ»)։ Բայց հնարաւոր է կապը նաեւ լորտ «ծոյլ, թոյլ, հոգնած» բառի հետ՝ -ու ածանցով. հմմտ. բրբ. լորտուկ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բրբ.
լորտմձուկ
«մի խխունջ»
բրբ.
լորտուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 298
Տե՛ս նաեւ
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԾ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց, -ից)
«լուծ, կշեռքի թե, Կշիռ կենդանակերպ, զոյգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iugo-)
բաղարկված լուծանել բայի արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լծել,
լծակ,
լծակից,
լծակռիւ,
լծակցութիւն,
լծաբարձ,
լծընկեց,
լծկան,
լծորդ,
եզնալուծ,
ծանրալուծ,
միալուծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yugá
հուն.
ζυγόν
լատ.
jugam
խեթ.
iuga
«լուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 454;
Աճ. ՀԱԲ 301;
Pok. IEW 509
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒՍԱՆ
(-ունք)
«լուսան (կենդանի)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leuk-
«լուսավոր(ել)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *louk-)
արմատին զուգահեռ
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
λυγξ
հ. վ. գ.
luhs
լիտվ.
lúšis
ռուս.
рысь
«լուսան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 303;
Pok. IEW 690
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՆԴ
(խանտ), -ոյ, -ի, -ից
«ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khand-
«լուսաւորել, վառվել, այրվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-)
ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ,
խանդալ,
խանդանի,
խանդութիւն,
խանդել,
խանդեղնութիւն,
խանդաղանի,
խանդաղական,
խանդաղիլ,
խանդաղատ,
խանդաղատիլ,
խանդաղատութիւն,
խանդաղատանք,
չխանդաղատանք,
խանդավառ,
խանդավառութիւն,
խանդոտ,
խանդոտիլ,
խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati
«լուսաւորում է»
հուն.
κανδαρος
«ածուխ»
լատ.
candeō
հինդկ.
candra-
հուն.
κανδαλος
հայ.
խանդ
Էջ 318, սյունակ 1
ԽԱՏ
«գիր, արվեստով գիր կամ զարդ, զարդանկար (պատկերագործ խատերով զարդարեալ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. hatt
«գիծ, գիր, գրարվեստ»
պարսկ. միջնորդութեա՞մբ: Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 338) փոխառութիւն է համարում վրացերենից (xati «կերպարանք, պատկեր»), որ, թերեւս, նոյնպէս փոխառութիւն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խատկել,
խատ(ը)տել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԻՍԽ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից)
(բրբ. սարիսխ)
«պատուանդան, ստորին մաս, հատակ, ցածր բեմ, խարիսխ, ոտք, սրունք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարսխաձեւ,
խարսխել,
կարծրախարիսխ,
հաստախարիսխ
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԴ
II
(-ի, -ից)
(խիղդ)
«խեղդում, խեղդելու բռն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագմամբ կապված է հեղձ արմատի հետ: Հազիվ թե կապ ունենա *(s)kel- «չորացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղդել,
խեղդամահ,
խեղդան,
խեղդարկել,
խեղդելիք,
խեղդումն,
ձիւնախեղդ,
բբախեղդ,
լարախեղդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκέλλω
«չորացնել»
հուն.
σκληρός
«չոր, կոշտ, ծանր, մռայլ»
գ.
helleg
«հոգնած, ծարավից ուժասպառ»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 112
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՆԴ
(-ի)
«ուրախություն, խնդում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k(h)endh-
«խնդալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդալ,
խնդացուցանել,
խնդալից,
խնդանք,
խնդակոր,
խնդամոլ,
խնդամոլի,
մոլախինդ,
մոլեխինդ,
չարախինդ,
չարախնդություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xandētan
«խնդալ»
մ. պ.
xandak
«ժպիտ»
հայ-իրանական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 48;
Աճ. ՀԱԲ 367
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅ
(-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք)
«խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *khoti-
բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
փոխատու լեզու՝ չաղաթ. goy
փոխատու լեզու՝ թրք. koy
փոխատու լեզու՝ ավար. kuy
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ,
խոյակաւոր,
խոյալ,
խոյանալ,
խոյաթիթ,
խոյայթիթ,
խոյեղջիւր,
եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
cit
«ոչխար»
իռլ.
cetnayt
«ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։