Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2355 բառահոդված (էջ 12/236)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 50, սյունակ 1 Էջ 50
ԱՆԱԶԱՐՄ «անգութ, վայրենի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. anāzarm-
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անազարմաբար, անազարմապէս
Մատենագիտություն
H. AG 96; Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 51, սյունակ 1 Էջ 51
ԱՆԱՌԿԵԼ (անըրկել) «զռալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ner-g- բնաձայնական արմատ
բնաձայնական կազմություն, որ հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *(s)ner-g- բնաձայնական արմատի հետ
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
(Ա)ՆԱԹԻ «անոթի, քաղցած, սոված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nāg- «անոթի, քաղցած, ժուժկալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *nāguhtiio-)
արմատից. հայ-հունական զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նաթութիւն, անաւթութիւն, անաւթոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
νήφο
«լինել զգաստ, ժուժկալ» դոր. ναφω
Մատենագիտություն
Pok. IEW 754
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԱՍՏՐ (նաւստր, անուստր) «նոսր, նվազ, տկար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հնարավոր է բնիկ հնդեւրոպական ծագում (*nau-k-, *neu-k-), բայց վերականգնվող ձեւերը` *nāu-, *neu-, *neuk-, համապատասխան հավաստի զուգահեռներ չունեն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
(ա)նաւստրագոյն, անաւստրամարմին, (ա)նաւստրութիւն, անաւստրաբար, նաւստրահոդ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԳԱԲ «կատարելություն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
Աղավաղված վերջնամասով բառ՝ անգ «պատշաճ» արմատից. այդ ձեւով ԲՀ-ում գրված է անկ «պատշաճ» բառարմատը. այդ արմատից է նաեւ անգուրդ բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգուրդ
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 348; Աճ. ՀԱԲ 182
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳԵԼԻԿԱ «angelica»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. angelica
փոխատու լեզու՝ ֆր. angélique
փոխատու լեզու՝ իտալ. angelica
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 183
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳԶ I (անգզ) «գիշակեր մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank/g- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ankulo-)
արմատից. հմմտ. հուն. αγκυλος «ծուռ, ծռակտուց», բոխ. Ա onkalam, Բ onkolmo «փիղ» (ըստ կնճիթի):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγκυλος
«ծուռ, ծռակտուց»
բոխ. Ա
onkalam
«փիղ» ըստ կնճիթի
բոխ. Բ
onkolmo
«փիղ» ըստ կնճիթի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 412
Տե՛ս նաեւ
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳԶ II (անգզ) «ունկ, կանթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «ծռել, թեքել»
անգզ «մի գիշատիչ թռչուն» բառի իմաստային մի զարգացումն է: Աճառյանը, (ՀԱԲ 1, 184) բխեցնում է պրսկ. angul(a), (angēla) «օղակ, կնճկամայթ» բառից, որի հնչյունական նման փոփոխությունը անհավանական է:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳՈՍ (-ից) (անգոսն-, անկոսն-, անկուսն-, անկոշն-, անկուշն, անկուշ-, անկուս-) «արհամարհանք, մեծամտություն, ամբարտավանություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ang/k- «ծռել, թեքել»
արմատից, որից կազմված են մարմնի մասերի զանազան անվանումներ: Հնարավոր է նաեւ բառի փոխառություն լինելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգոսնել, անկոսնել, անկոսնտել, անկոշնել, անգոսնասեր, անգոսնասիրութիւն, անգոսնութիւն, անգոսնումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angustha
«ոտքի բթամատ»
ավ.
angušta
«ոտքի մատ»
հ. վ. գ.
ancha, anka
«ծոծրակ»
հ. իսլ.
ekkja
«կրճ. գարշապար»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 54, սյունակ 1 Էջ 54
ԱՆԴ II (-ոյ, -ի, -ից) (հանդ) «հանդ, վարելահող, արտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *andh- «բողբոջել, ծաղկել» արմատից
Ավելի քիչ հավանական է կապել անդ «շեմք» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդաստան, անդապահ, անդել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բոխ. Ա
ānt
«հարթություն»
բոխ. Բ
ānte
«հարթություն» հայ-բոխարական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 40-41; Աճ. ՀԱԲ 186