Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 12 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃ I «աղտ, կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ldi- կամ *ld-s-)
աղտ բառի տարբերակը՝ *ldi- կամ *ld-s-՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճոթիւն, աղճայեղծ, աղծապղծութիւն, աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. oltar «կեղտի կտոր»
հ. խլ. ylda «նեխահոտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃ II «աղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «աղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *saldio-) *-d- աճականով
*-d- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. salt «աղ»
հայ աղտ
Մատենագիտություն
H. AG 414; Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂԿԱՂԿ (-ի, -աց) (անկաղկ) «թշվառ, խեղճ, աղքատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *elg- «թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *lg-l-) Կրկնավոր բառ
Կրկնավոր բառ՝ հնդեւրոպական *lg-l- նախաձեւից՝ *elg- «թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղկաղկիլ, աղկաղկութիւն, անկաղկութիւն, աղկադկուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. elki «քաղց»
լիտվ. elgtis «մուրալ»
լիտվ. elgeta «մուրացկան»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 310; Աճ. ՀԱԲ 132
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃԱՏ «աղավաղված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lgio-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *lgio-՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճատիլ, աղճատաբանել, աղճատանք, աղճատել, աղճատիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. եղծ
հայ. եղեռն
հուն. ὄλλυμι «ոչնչացնել, կործանել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 17-18; Ջահ. ՀԼՊ 121
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՄԱՆ «դատ, վեճ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափահարել, դեսուդեն շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°)՝ *pel- «թափահարել, դեսուդեն շարժել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. աղմուկ
հուն. πόλεμος «կռիվ, ճակատամարտ»
Մատենագիտություն
Ավագյան, ՎԱԲ 27
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՆ (-ունք, -ունց) «աղետ, եղեռն»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *olen-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. եղծ
հայ. եղեռն
հուն. όλλυμι «ոչնչացնել, կործանել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 17-18
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՇԿՈՐԵԼ (աղշկորել, սխալմամբ՝ աղորկորել) «ստիպել, բռնադատել»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «քշել, շարժ(վ)ել»
Կազմված է աղ արմատից՝ ուշ շրջանի սաստկական -շկ-որ- (հմմտ. խառնշտորել) բաղադրյալ ածանցով (՞)։ աղ-ը թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *el- «քշել, շարժ(վ)ել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ելանել
հայ. ելուզանել
հուն. ελαω «քշել, շարժել, հալածել, հորդորել»
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՈՒԵՍ (-ու (-ետու, -ետունք եւ այլն)) (աղուվես, ավելի վաղ՝ աղուես) «աղվես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *alopek՛u- (անմիջական նախաձեւ՝ *lup-, *ulp-)
Բաղադրություններ՝ աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. lopāśá «աղվես, շնագայլ»
հուն. άλϖπεξ «աղվես»
Մատենագիտություն
H. AG 415; Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՋ (աղտ) «մութ, մթություն, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *aghl- «մութ ամպ, խավար»
Բաղադրութիւններ՝ աղջութիւն, աղջաղջ, աղջամուղջ, աղջամղջին, աղջամղջիլ, աղջտամուղջ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 335) նույնացնում է արջն բառի հետ (տե՛ս), որ ճիշտ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղջութիւն, աղջաղջ, աղջամուղջ, աղջամղջին, աղջամղջիլ, աղջտամուղջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. όρφυν «խավար, մշուշ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 8; Աճ. ՀԱԲ 335
Տե՛ս նաեւ
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՏ I «կեղտ, ընկերք, խարամ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ld- «փտել, նեխել, հոտել»
Բաղադրութիւններ՝ աղտեղի, աղտղել, աղտեղանալ, աղտանալ, աղտահանք, աղտեղութիւն, աղտել (աղտեալ «նեխած, ապականված»)։ Հնչյունապես անհավանական է համեմատությունը...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղտեղի, աղտղել, աղտեղանալ, աղտանալ, աղտահանք, աղտեղութիւն, աղտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. oltar «կեղտի կտոր»
հ. իռլ. ylda «նեխահոտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305