Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 384 բառահոդված (էջ 12/39)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 242, սյունակ 1 Էջ 242
ԶՈՒԱՐԹ «ուրախ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ստուգաբանորեն կապված է զուարճ բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զուարթանալ, զուարթութիւն, զուարթուն, զուարթագին, զուարթածաղիկ, զուարթակից, զուարթամիտ, զուարթաչար, յարազուարթ, սաղարթազուարթ, զուարթալի, զուարթախոս, մշտազուարթ
Էջ 242, սյունակ 1 Էջ 242
ԶՈՒԱՐՃ «ուրախ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ստուգաբանորեն կապված է զուարթ բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զուարճանալ, զուարճութիւն, զուարճախառն, զուարճագետ, պտղազուարճ, բարեզուարճ, բազմազուարճ, հոգեզուարճ, մշտազուարճ, զուարճարան, զուարճալի, զվարճախոս, զուարճատեղի
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՄԲՈՌԻԼ «այրվել, վառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhre- (անմիջական նախաձեւ՝ *bhre-n-u) հիմքային ձեւ
Կազմված է ընդ- > ըմ- նախածանցով՝ այլուստ անհայտ պոռիլ ձեւից, որ կարող է կապված լինել արդի հայերենի բռնկ-վ-ել «բոցավառ(վե)լ» բայի հետ: Սա էլ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *bhre-n-u հիմքային ձեւից, որ առկա է գերմանական խմբում (գոթ., հ. վ. գ., հ. սաքս. brinnan «այրել, վառել» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրըմբոռելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
brinnan
«այրել, վառել»
հ. վ. գ.
brinnan
«այրել, վառել»
հ. սաքս.
brinnan
«այրել, վառել»
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԹԵՌՆՈՒԼ «կարդալ, ընթերցել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել; բարձր, պարզորոշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-, *toro-s) ընդ- նախածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական` *ter- «բարձրաձայն խոսել» արմատից (*tor-, *toro-s «բարձր, պարզորոշ» -Pok. IEW, 1, 1088-1089)` ընդ- նախածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթերցանելի, ընթերցիչ, ընթերցված, ընթերցողական, դյուրընթերց, ընթերցարան, դժվարընթեռնլի, դյուրընթեռնլի, անընթեռնելի, ընթերցասեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τορός
«թափանցող, սլացիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
մ. իռլ.
tairm
«աղմուկ»
լիտվ.
tarti
«ասել»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126-127; Pok. IEW 1088-1089
Տե՛ս նաեւ
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԽԱՆՁ (թախանձ, թաղանձ) «աղաչանք, պաղատանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *te(n)k- «(ձեռքը) մեկնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *təkh- կամ *tə(n)kh-)
հայ-գերմանական իմաստային զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախանձել, թախանձելի, թախանձութիւն, թախանձալից, ոգեթախանձ, բազմաթախանձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
thiggiam
«թախանձել, աղաչել, պաղատել»
հ. վ. գ.
dicken
«աղերսել, մի բան խնդրել»
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԽԻԾ (-ի, -ից) «թախիծ, տրտմութիւն, վիշտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *tā- «հալչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tā-k) (*tā-kh > թախ)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *tā-k ձեւի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախծիլ, բաղձիլ, բաղճիլ, թախծութիւն, թախծալից, ծանրապախիծ, յոգնաթախիծ, նորթախիծ
Էջ 259, սյունակ 1 Էջ 259
ԹԱՐԱԽ (-ոյ, -ի, -աց) «թարախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tor-o- «անմաքուր հեղուկ, աղբ, ապականել» (անմիջական նախաձեւ՝ *s-ter-) -ախ ածանցով
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 158) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարախիլ, թարախալից, թարախածոր, թարախածոծ, թարախակալել, թարախակալում, թարախահոտ, թարախային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
star
«կեղտոտուել»
նորվ.
stor
«փտում, նեխում»
հայ.
թրիք
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1031; Աճ. ՀԱԲ 158
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒԱԼ (թապալ) (թապալ) «թավալում, գլորում, տապալում, թավալված, մի կողմ ընկած, տապալված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tap- «սեղմել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաւալիլ, թաւալ(ա)գլոր, թաւալոց, հողաթաւալ, տղմաթաւալ, գետնաթաւալ, գլորաթաւալ, դի(ա)թաւալ, երկրաթաւալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ταπεινός
«ցած, ընկած, ստորին»
հ. խլ.
pefga
«սեղմել»
հ. խլ.
pofi
«թաղիք»
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՓԽԱԼԻԼ «մի տեսակ արատ (շան մասին)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պարսկերեն xelal «արատ, պակասություն»
(պարսկերենի՞ց. հմմտ. xelal «արատ, պակասություն»):
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՐ I «կողմ, կողք, պակասավոր, սակավ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
Հնարավոր է *ter- «մի կողմ, հեռու» արմատի ազդեցությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թերապետութիւն, թերանցուկ, թերածու, թերի, թերալից, թերակատար, թերահաւատ, թերանալ, թերավարժ, թերաքամեալ, թերեւս, ընթեր, առընթեր, անթերութիւն, թերակիրթ, թերակղզի, թերուս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτερόν
«թեւ, ծայր, կողմնակառույց»
հ. վ. գ.
fedara
«փետուր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 174
Տե՛ս նաեւ