Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐ
(-ոյ, -աւ)
(այլ ձեռագիր՝ -ով)
«ծիր, շրջագիծ, եզր, սահման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«ծլել, ծաղկել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. sirū
«եզր»
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *g'ēi- «ծլել, ծաղկել» արմատից (այստեղից՝ հայ. ծիլ), որից կան իմաստով մերձավոր ձեւեր՝ (հմմտ. մի կողմից՝ լիտվ. žiedas «ծաղիկ, օղակ, մատանի», մյուս կողմից՝ հոլ. kill «նեղ ծովածոց», (*«ճեղք»), նորվ. keila «փոքր փողրակ, ջրանցք»): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 459) նշում է «կովկասյան» (քարթվելական) զուգահեռներ՝ վրաց. cera- «գրել», ճան. (լազ.) car- «գրել», որոնց համար արդի քարթվելագետները առանձնացնում են *cer «պատկերել, քերել» ընդհանուր արմատ (Klimov, ЭСКЯ 249), ապա cre «շրջան(ակ), շրջագիծ», որ այս արմատի հետ չի կապված: Նա հնարավոր է համարում քարթվելականը եւ հայերենը բխեցնել ուրարտերենից (հմմտ. ակկադ. ecēru(m) «նկարել, գծագրել», որից կարող էր փոխառվել ուրարտերեն ձեւը, եթե այն իրոք գոյություն է ունեցել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծրագիր,
ծրագրել,
ծիրաձան,
ծրանալ,
ծրափակել,
ափնաձիր,
լայնաձիր,
բոլորաձիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
žiedas
«ծաղիկ, օղակ, մատանի»
հոլ.
kill
«նեղ ծովածոց, (*«ճեղք»)»
նորվ.
keila
«փոքր փողրակ, ջրանցք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 470;
Աճ. ՀԱԲ 459;
Klimov, ЭСКЯ 249
Տե՛ս նաեւ
Էջ 365, սյունակ 1
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԵԼ
«մաղել, զտել, կլոր շարժումով հացահատիկի աղբը մաղի մեջտեղում հավաքել եւ հանել»
(գյուղատնտեսություն)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teuə-
«մաղել, զտել»
թերեւս ծ/թ հերթագայութեամբ կապուած է հնդեւրոպական արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
titau
«մաղ, քամհար»
հուն.
σαω
«մաղել»
հուն.
τω
«մաղել»
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ
(-ի, -աց, -ունք)
(կաթաղիկոս, կաթուղիկոս)
«կաթողիկոս, հայրապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καθολικός
«ընդհանրական»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթողիկոսական,
կաթողիկոսարան
Մատենագիտություն
H. AG 353
Էջ 375, սյունակ 1
ԿԱՂ
I
(-ի, -աց)
«խեղանդամ, կաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«ծռել, հենել, ծուռ»
կ/խ հերթագայութիւն
Հավանաբար կ/խ հերթագայութեամբ կապուած է խեղ արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղալ,
կաղանալ,
կաղիլ,
կաղակարծ,
կաղակարծելի,
կաղակարծութիւն,
հենակաղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 491
Տե՛ս նաեւ
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՂ
(ներգ. ի կաղաղի)
«որջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gol-
«ապաստարան, անասունների ապաստարան»
արմատից
Հնարավոր է խաղաղ բառի համեմատությունը սրա հետ՝ կ/խ հերթագայությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղաղանք,
կաղաղանալ,
կաղաղոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γωλεός
«փոս, բույն, որջ»
լիտվ.
gu-lis
«անկողին. որջ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 492
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՆՋԱՆ
-նան (ուշ՝ կաղնջան, կաղնջնան, կաղնճնան, կաղնջնան, կաղնշան, կաղնշան, կաղջնան, կաղընշայ, կաղջնայ, կաղընճանա)
«իշակաթնուկ (բույս)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ կաղինջ բուսանվան հետ:
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂՆ
-ոյ
«պնդուկ, տկողին, կաղին, կաղնու պտուղ, խոզակաղին, կաղնի (ծառ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոզակաղին,
կաղնատունկ,
կաղնապտուղ,
կաղնահար,
կաղնահատուն,
կաղնի
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂԻՆ
«կաղին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«կաղին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷeleno-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βάλ-ανος
լատ.
glans
հ. պրուս.
gile
Մատենագիտություն
H. AG 457;
Աճ. ՀԱԲ 495
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂԻՆՁ
«ճարպածառ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդյոք կաղանչանն բուսանվան հետ։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։