Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 118 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՆ «զոհ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ սողդ. δzyān (wzy'n)
Աղբյուր՝ մ. պ. ziyān
Աղբյուր՝ պ. ziyān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: հմմտ. սողդ. δzyān (wzy'n), այլեւ մ. պ., պ. ziyān > հայ. զեան «վնաս»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զենուլ, զենել, զենումն, զենլի, զենագործութիւն, զենածոյ, զենարան, անզեն, անզենլի, գառնազեն, մարդազեն, մշտազեն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 91
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՆՃՃԵԼ (զենճեռել՞) «զորացնել, սպառազինել (՞)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
ՆՀԲ-ն կապում է զէն բառի հետ:
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՍԻՆ (զետեսիսին, զեալին) «նա, որ էր»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ (կապակցություն):
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՏՎԱԶԵՂ «՞»
Անստույգ (թերեւս)
Անստույգ եւ աղավաղված բառ՝ թերեւս զ(հ)ետ վազել (-եա՞լ) կապակցության աղավաղումը, մանավանդ որ այլ ձեռագրերում եւ զետվազեղ-ի փոխարեն գրված է եւ վազ առեալ:
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՐԾ «զերծ, զատ, ազատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serg- «արձակել» զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել, զերծուլ, զերծուցիչ, մորթազերծ, արագազերծ, դիազերծ, դյուրազերծ, անզերծանելի, մեհենազերծ, սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sarjati «արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ. harǝz «արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446; Աճ. ՀԱԲ 92; Pok. IEW 900-901
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՒԻԱ «մահմեդական կրոնավորների վանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. zāvia
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԶՈՒԵԼ «արհամարհել, նախատել, չարչարել, նողկալ, զարշել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. zizġi (թերեւս)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 93) վրացերէնն է համարում հայերէնից փոխառեալ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զզուանք, զզուիչ, զզուելի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷԼՈՏԷ «մախացող, նախանձաւոր» (ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ζηλωτή
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷՆ (-ու, ուշ` նաեւ -ի, -ից, -աց) «զէնք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. zēn
Աղբյուր՝ ավ. zaēna
Իրանական աղբիւրից: հմմտ. մ. պ. zēn, աւ. zaēna, այլեւ zēnāvar «զինուած»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զէնընկեց, զինել, զինուոր, զինուորական, զինուորիլ, զինակիր, զինապետ, զինահարիլ, միազէն, մեհնազինել, ոսկիազէն, պատենազէն, գաղտազէն, ապազէն, անզինահար, զինակոչ, զինավաճառ, զինարան, զինավարժութիւն, զինուորագրութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԻ «ինչո՞ւ, ի՞նչ, ինչպէ՞ս, թէ, որ, որպէսզի, որովհետեւ, որքան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi- «դերանուանական արմատ» զ- նախդիրով
Կազմուած է զ- նախդիրով` *kʷi դերանուանական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիարդ, զերդ, զերթ, զիարդապէս, մինչ զի, քանզի, փոխանակ զի, որպէսզի, վասն զի
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 94