Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված · Էջ 115 / 186
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՆ I «գետի ծանծաղ անցատեղ, ելք, հնարք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pent- «ոտք դնել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pont-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հունաւոր, հունել, անհուն, լայնահուն, ներհուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pánthās «ճանապարհ»
հուն. πόντος «ծով»
հուն. πάτος «շավիղ»
ռուս. путь «ճանապարհ, ուղի»
Մատենագիտություն
H. AG 468; Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆՁ (-ոյ) «քաղ, բերքահավաք, բերք, ամառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek- «հասնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *onkos-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձել, հնձել, ընձել, հնձումն, արտհունձ, բազմահունձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. հասուն
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆՁ (-ի, -ից) «հնչում, ձայն»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնչել, հնչական, հնչիւն, հնչումն, բազմահունչ, հոգեհնչող, բազմահնչումն, դիւրահնչելի, զուգահնչիւն, խրոխտահնչական, հողմնահնչեղ, հնչաբանութիւն, հնչիւնախօսութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 123
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՊ (-ոյ, ուշ` -ի, -ից) «մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub- «սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ, հպաբար, հպատուր, հպելիք, դիւրահուպ, երկրահուպ, վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ. ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՍԿ «ամենավերջին, ամենահետին, ամենից, ամենա-»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pos- «անմիջապես, մոտ, հետեւում, հետո» (անմիջական նախաձեւ՝ *post-uo- կամ *post-ko-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. post «հետո»
հ. հնդկ. paščāt «հետո, արեւմտյան, ուշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 125; Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐ (-ոյ, -ք) «հուր, կրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peuōr- «կրակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pur-, *pun-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրացեալ, հրագոյն, հրալից, հրայթեաց, հրայթք, հրձիգ, հրատ, հրկեզ, հրդեհ, հրազարդ, հրակերպել, հրաբխային, հրահրել, հրացան, հրացանաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πύρ
հ. վ. գ. fuir, fiur
հ. իսլ. fūrr «կրակ»
Մատենագիտություն
H. AG 469; Աճ. ՀԱԲ 125; Pok. IEW 828
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐԻ «դրախտային գեղեցկուհի (մահմեդական հավատալիքով)»
Ստուգաբանություն
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՊԱՏԱԿ (-ի, -ա) «հպատակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hupātak
իրանական աղբյուրից։ հմմտ. ավ. hupāta-, մ. պ. pātak։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպատակել, հպատակություն, հպատականք, թուրքահպատակ, ռուսահպատակ, օտարահպատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. hupāta-
մ. պ. pātak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՌՉԱԿ «ցնծության ձայն, աղաղակ, համբավ»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմություն` -ակ ածանցով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռչակել, հռչակական, հռչակավոր, բարեհռչակություն, բազմահռչակ, չարահռչակ, տխրահռչակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128