Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված
· Էջ 114 / 290
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԹ
(խեդ)
«խղճի խայթ, խիթ, փորացավ, խեթ նայվածք, ոխ, արգելք, հրում»
Բնիկ հնդեւրոպական
Խայթ արմատի տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիթալ (-ել),
անխեթ,
բռնխեթ
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԺ
(խիժ, խեճ)
«խեժ, թանձր հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khei-gh-)
k>kh անցմամբ
որպես «ծառից անջատված»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զագիխեժ,
խեժուկ (խեզ)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedžiu) «նոսրացնել, ջրիկացնել» (*-d աճականով լիով.)
ռուս.
цедить «քամել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԼ
(խիլ «եզր» ԲՀ)
«կողմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khei-lo-)
k>kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեշ «կողքին»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵՇ
«կողքին, մոտ, «մի խեցեմորթ»»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-t-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheitio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշափառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
skaidan «բաժանել, անջատել»
հ. վ. գ.
suida «սրի պատյան, բաժանում, սահման»
մ. վ. գ.
scheit «բաժանում, ջրբաժան»
մ. վ. գ.
schit «բաժանում, տարբերություն»
ռուս.
щит «վահան»
ռուս.
защитить «պահպանել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱԽ
«խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kē-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել,
խիզախական,
խիզախումն,
քաջախիզախ (քաջախիզգակ)
Նոր՝
խիզախօրէն
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
syei, syen «հարձակվել»
հուն.
σευω «քշել, հալածել, նետել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱՐ
«մեծ սղոց»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցմամբ եւ *-gh- աճականով
ավելի հավանական է փոխառություն լինելը, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 364) ճանճ. (լազ.) xizari-ն փոխառություն է համարում հայերենից (ինչպես նաեւ քրդ. xəzar-ը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճանճ. (լազ.)
xizari-
քրդ.
xəzar-ը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻԲ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, հրել»
որտեղից նաեւ՝ խայթ, խէթ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խբել,
խբան,
խբումն,
խբալ,
խիբամայրի,
առխբել,
գաղտախբել,
ոտնխբի,
ծակախիբ,
ծառախիբ,
ամրախիբ,
կողախիբ,
խբնի
Նոր՝
խբանել
խբանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻԼ
«փնտրտուք, որոնում, զննութիւն, անջատում, խզում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khēl-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլել,
խլխլել,
խլխլական,
խլումն,
խլոցք,
արմատախիլ,
արմատախլել,
թիկնախիլ,
լարախիլ,
դժուարախիլ,
տաշտախիլ,
տակախիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκύλλω «պատռել, տանջել»
հ. իռլ.
skilja «անջատել. տարբերել, հասկանալ»
հ. իռլ.
skil «տարբերում, վճիռ»
մ. ն. գ.
schelen «անջատել. տարբերել»
հ. անգլ.
scielian «բաժանել. հեռացնել»
Մատենագիտություն
Mann, AIE 23;
Ջահուկյան, ՕԻԱՊԱՅ 113
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂԲ
«շատ, ստուար, որոշ քանակի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-(e)p-
«կտրել»
որտեղից՝ գոթ. halbs, հայ. խեղփ «կես»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
halbs
հայ.
խեղփ «կես»
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂՃ
(-ի, -ից)
(խեղճ, խիղծ)
«խիղճ, խղճմտանք, կարեկցանք. չար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kheldio-
«պարտաւոր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. κολονω «վնասել, փչացնել, ստորացնել», լատ. calamitas «դժբախտութիւն», clādēs աղէտ»։ - Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114 (ընդհանրապէս հնարաւոր է հնդեւրոպական երկու արմատների կապը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղճել,
խղճալ,
խղճական,
խղճամիտ,
խղճմտանք,
խղճալի,
անխիղճ
Նոր՝
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kaltė «հանցանք, մեղք, պարտականութիւն»
լիտվ.
kaltas «մեղաւոր, հանցաւոր, պարտական»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։