Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 114 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵԿՈԾԱՆ (եկուծան, եկոյծան) ««զանկ/զուածաբար» (= գ-անկուած «գործվածք, հյուսվածք», + -արար «անող», այսինքն՝ «ջուլհակ»)» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
ավանդված է հյց. զեկոծան (զեկուծան, զեկոյծան) ձեւով: Թերեւս ինչ-որ *անկուածան բառի կամ անկուծարար-ի աղավաղումը:
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵՂ (եղանիլ, կտր. եղե) ««լինել, գոյանալ», եղ «գոյություն, եղած բան», այլեւ յեղ-, յաղ-»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «քշել, շարժել, շարժվել, գնալ»
հետեւելով Մեյեին, համեմատում է հուն. πελομαι բայի հետ եւ միացնում է *kuel- «պտտել, շրջել» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղանիլ, եղումն, եղական, եղելութիւն, եղուտ, եղանակ, եղոցել, եղան, անեղ, մակեղուս, յեղուլ, յեղութիւն, յեղումն, յեղափոխ, յեղաշրջել, յեղադարձել, յեղական, յեղակագույն, յեղանակ, յեղանակել, յեղինակաւոր, յեղակարծ, եղակարծ, աղեկարծ, յաղակարծ, երագայեղ, դիւրայեղ, խելայեղ, ծայրայեղ, եղեղել, յեղեղեանիս, յեղեղուկ, յեղյեղուկք, յեղյեղումն, անյեղելի, յաղթադարձիլ, յաղակարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ελαύνω «քշել, շարժել»
հ. իռլ. luid «գնում էր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 306; Աճ. ՀԱԲ 14; Աճ. ՀԱԲ 394
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵՂԱՆ «վերջածանցավոր բառ՝ եղ- եւ -ան»
Ստուգաբանություն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵՂԱՐ I «կին, կին-ամուսին, ամուսնացած կին»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *seue- անդրադարձ դերանվան հետ եւ պատկանի *-l ածանցով կազմված ցեղակցական անունների խմբին:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. քոյր
հայ. քենի
հայ. քեռի
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵՐ «բերգութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *lā- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *lā-ro-)
բնաձայնական արմատից. գուցէ նաեւ հայ. լամ։ Աւելի քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *el- բնաձայնական արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղերերգակ, եղերերգական, եղերերգու, եղերերգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. lamentum «լաց, կոծ, ողբ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 62-63
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԲԱՅՐ (-աւր, -արք, -արգ) «եղբայր, արենակից, կրոնաւոր, ընկեր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhrāter- «եղբայր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղբայրութիւն, եղբայրասէր, եղբայրատեաց, եղբաւրորդի, մաւրեղբայր, արքայեղբայր, հարսնեղբայր, տեառնեղբայր, ժողովեղբայր, եղբայրագիր, եղբայրազուրկ, եղբայրակից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հինդկ. bhrātar
աւ. brātar «եղբայր»
հուն. φρᾱτηρ «ֆրակտրիայի անդամ»
լատ. frater
գոթ. brōþar
հ. սլ. bratrъ
քոխ. Ա pracar
Բ procer «եղբայր»
Մատենագիտություն
H. AG 441; Աճ. ՀԱԲ 15-16
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵԱՄՆ (-ան) «եղեամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «գունանիշ» սկզբնական «փայլուն» > «սպիտակ» իմաստի անցումով
այդ իմաստն առկա է ծառանունների, կենդանական անունների մէջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեմնախառն, եղեմնախար, եղեմնապատ, եղեմնածին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. olor «կարապ» (<*«սպիտակ»)
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵՂ-Ք «աղոթք»
Անստույգ
ԲՀ` հյց. ձեւով։ Կապ ունի՞ արդեօք աղաւթ-ք բառի արմատի հետ։
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵՌՆ (-ան, -րունք (եւ -եր-ք)) «չարիք, փորձանք, ոճիր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել»
Աւելի քիչ հաւանական է կապը եղար, եղեր բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեռնաւոր, եղեռնագործ, եղեռնական, եղեռնահամ, մեծեղեռն, եղեռնադատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ολλυμι, ολεκω «ոչնչացնել, կործանել»
խեթ. hullai- «հաղթել, պարտութեան մատնել, ոչնչացնել» (թերեւս նաեւ)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 306
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵՐԴ (-ի, -աց, -ոյ, եղերդն, -ն) (եղրդակ, հիղերդակ, լեղրդակ, լերդակն) «ճարճատուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «գունանիշ»
որից նաեւ եղեւին, այլեւ, հաւանաբար, եղէգ, եղեզն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղերդակ