Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 114 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԾԱՅ (ընձայ) (-ի, -ից) «նվեր»
Անստույգ (թերեւս)
Կասկածելի է համեմատութիւնը հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր» բառի հետ, որ Մայրհոֆերը (KEWA 1, 14) բխեցնում է *anu-(d)hiti բայանունից (վեդ. anu-dhā «նվիրել, ընծայել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընծայել, ընծայութիւն, ընծայանալ, ընծայատար, ընծայաւոր, ընծայաբեր, ընձաբեր, ընծայատրութիւն, նորընծայ, յառաջընծայ, նախընծայել, էնընծայ, զուարճընծայք, կենընծայ, տաւնընծայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128; KEWA 14
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿԵՆՈՒԼ «գցել, նետել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sngu-) որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը
Բնիկ հնդեւրոպական` *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» արմատից, որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը (*sngu-):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկեցիկ, զընկենու, թաւնընկեց, զեռընկեց, բացընկեցիկ, դիցընկեց, ընդվայրընկեց, ընդվայրընկեցիկ, լծընկեց, կարթընկեց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. *sinkwan
գոթ. sigqan
հ. վ. գ. sinkan, sinken «ընկնել, սուզվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿԵՐ (ընգեր) (-ի, -աց) «ընկեր»
Անստույգ
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով կեր արմատից` «միասին ուտող» իմաստով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկերակից, ընկերասէր, ընկերել, ընկերհաշտութիւն, ընկերհաշտիք, ընկերջակել, ընկերանի, հաւաւընկեր, ընկերական, ընկերականութիւն, ընկերվարական, ընկերվարութիւն, խօսքընկեր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 129
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿՂՄԵԼ «խորասուզել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *guel- «խոր» *-m ածանցանով
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով` բնիկ հնդեւրոպական *guel- «խոր» արմատից (չկա Pok. IEW-ում)` *-m ածանցանով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկղմութիւն, ընկղմումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gilùmas, gelmė
լատվ. dzelme «խորություն»
ռուս. —
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆԿՈՅԶ (-ոյ) (ընգոյզ, անկոյզ) «ընկոյզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կորացնել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geugho-) ըն(դ) նախածանցով եւ *-g'(h) ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 130) հնարավոր է համարում որպես աղբյուր դիտել ուրարտերենը, որից տարածվել է Առաջավոր Ասիայում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկուզազարդ, ընկուզի, ընկուզաստան, ընկուզուտ
Նոր՝
ընկուզենի, հնդկընկույզ, մշկընկույզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. gūzak «ոտքի կոճ» (?)
լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Տե՛ս նաեւ
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՏԻՐ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) (ընդիր)
Ստուգաբանություն
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով՝ դիր (դնել) հիմքից՝ դ-ի խլացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընտրել, ընտրիչ, ընտրանք, ընտրելակից, ատենընտիր, այրաընտիր, հատընտիր, իրաւընտիր, անընտիր, գեղընտիր, նորընտիր
Նոր՝
երկընտրանք, ընտրաշրջան, ընտրացուցակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՌԱՆԱՅ «գեղեցիկ, դուրեկան»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պ. rā’na
Բաղադրութիւն՝ ըռանահաւ (?)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըռանահաւ
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 236
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՍՏ (տր., հայց.), (բցռ.) «ըստ, համապատասխան», «հետո», «դենը», «ավելին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pos- «կից. հետեւից, հետո» (անմիջական նախաձեւ՝ *posti-) ձեւից
ը/ստ- նախածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստանձնիլ, ըստարտողիլ, ստգիտ, ստգտանել, ստգտել, ստերիւրել, ըստհուն, ըստմասնեայք, ըստունգանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. post (հին poste) «հետո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133; Pok. IEW 841
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԲԱՐ «՞»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
կազմված է ըստ եւ բար բաղադրիչներից. ԲՀ-ի բացատրությունները աղավաղված են՝ «քեշեղք նասր կամ ընթերք մարմնոյն կամ խստոց (խտրոց)»
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԻՐԱԿ (ստորակ, ստորակ) «դիպակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ պ. istabr (sitabr) (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «թանձր, խիտ, ստվար»
Աղբյուր՝ արաբ. istubraq (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «խիտ դիպակ»
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստորակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 134