Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված · Էջ 113 / 191
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 446, սյունակ 1 Էջ 446
ՀԱՆԴԱԿ «դեսպան» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կազմվել է սուրհանդակ բառից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 38
Տե՛ս նաեւ
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՑԵԼ «առաջնորդել, տանել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
անց արմատից կազմված բարբառային ձեւ է
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՇՄ (-ի) (խաշմ) «խեղանդամ, խեղված, հաշմ»
Փոխառություն (թերեւս)
թերեւս արաբերենից՝ hšm «ջարդել, ճզմել» (°): -Աճ. ՀԱԲ 3, 43 (կասկածով)։ Ջահ. ՀԼՊ 486
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաշմիլ, հաշմութիւն, հաշմանդամ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 43; Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՊ
Ստուգաբանություն (թերեւս)
թերեւս նոյնն է հապ(ա) «հետո, անմիջապես հետո» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հապա, հապճեպ, հապճեպել, հապշտապ, հապօն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՍ I (-ի, -ից) «հասնելը, հասունություն, հասակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek- «հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել, հասակ, հասակակից, հասակաչափ, հասուն, հասու, հասույթ, հասկանալ, բարեհասակ, անհասակ, երագահաս, տհաս, ձեռնհաս, վերահաս, կարճահասակ, վաղահաս, վաղահասակ
Նոր՝
հասութաբեր, հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. asnoti «հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍԵՒՀԱԿԱՅ «պատասխան» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս բաղադրյալ կազմություն
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍԿ (-ի) «հասկ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի հաս- («հասնել, հասուն») արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասկաթուռ, հասկահանեալ, հասկաքաղ, քաջահասկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ
Նոր՝
հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pastyá- «տուն, բակ, բնակարան» (իբրեւ հաստատուն բնակություն)
հ. իսլ. fastr «հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ. fast «հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ. festi «հաստատուն, ամուր»
խեթ. hastai-, hasti- «ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏԵԱՅ «խմորեղեն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pa-/pā- «կերակրել, սնել, արածեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pa-sti- կամ *pā-sti-) + -եայ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *pa-sti- կամ *pā-sti (+ -եայ)՝ *pa-/pā- «կերակրել, սնել, արածեցնել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. panis «հաց»
լատ. pastillus «ալյուրագնդակ»
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՏ (-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից) «հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. hattāi- (թերեւս) «հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել, հատուցանել, հատուցումն, հատած, հատուած, հատու
Նոր՝
հատուկտոր, հատիկ, հատոր, հատկիլ, յատկիլ, վարձահատոյց, անհատոյց, անհատ, վիմահատ, երկաբահատ, տահեկանահատ, դեղահատ, կապարահատ, հատուկտոր, հատուածակողմ, ականատ, ականջատ, հերատ, միջատ, փայտատ, կտավատ, գունատ, բացատ, խրամատ, ծայրատել, գլխատել, քարատել, զատ(ան)ել, զատչիլ, զատական, ընդհատ, անընդհատ, ընդհատել, նհատ, աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314