Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 113 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳԱՄԱՆ (-ք, -աց) «հանգամանք, պարագայ, կերպ, եղանակ, ձեւ, օրինակ, կաղապար, մոդել, պատճառ, ապացոյց, տեղեկութիւն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. hangām «ժամանակ, ժամկէտ, հանգամանք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգամանալից, հանգամանաւրէն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 36; Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՃԱՐ (ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն, հանճարել, հանճարեղ, անհանճար, անհանճարութիւն, բազմահանճար, կորովահանճար, տղայահանճար, գերահանճար, հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. hang'r- «մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530; Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՈՒՐ «բոլոր, ամեն»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմված է հան- նախածանցից եւ հայ. ուր «տեղ» բառից
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՇՄ (-ի) (խաշմ) «խեղանդամ, խեղված, հաշմ»
Փոխառություն (թերեւս)
թերեւս արաբերենից՝ hšm «ջարդել, ճզմել» (°): -Աճ. ՀԱԲ 3, 43 (կասկածով)։ Ջահ. ՀԼՊ 486
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաշմիլ, հաշմութիւն, հաշմանդամ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 43; Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՊԱՂՓԱԿ (հապալակ) «մի դեղաբոյս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. habb-ul-γār «habb «հունդ» բառից»
Նոյն ծագումն ունեն նաեւ հապըլխոր, հապըլմիթ, հապըլմուք, հապըլնիլ, հապըլպան դեղաբոյսերի անունները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հապըլխոր, հապըլմիթ, հապըլմուք, հապըլնիլ, հապըլպան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 45
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍԻՄՈՆԱ «մի դեղաբույս» (բժշկական/բուսաբանություն)
Փոխառություն
բուն աղբյուրը չի հավաստված (հունարեն կամ լատիներեն)
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՈՒՄ «շուշանազգի մի բույս՝ վրացի կոճ, կեղծ ղանձլամեր» (բուսաբանություն)
Փոխառություն
բուն աղբյուրը չի հավաստված
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ
Նոր՝
հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pastyá- «տուն, բակ, բնակարան» (իբրեւ հաստատուն բնակություն)
հ. իսլ. fastr «հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ. fast «հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ. festi «հաստատուն, ամուր»
խեթ. hastai-, hasti- «ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏԵԱՅ «խմորեղեն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pa-/pā- «կերակրել, սնել, արածեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pa-sti- կամ *pā-sti-) + -եայ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *pa-sti- կամ *pā-sti (+ -եայ)՝ *pa-/pā- «կերակրել, սնել, արածեցնել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. panis «հաց»
լատ. pastillus «ալյուրագնդակ»
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՎԱՐԻՕՆ «մի սպեղանի (12 նյութից բաղկացած)» (բժշկական)
Ստուգաբանություն