Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Ընդհանուր՝ 11298 բառահոդված
🔒 Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 807, սյունակ 1 Էջ 807
-ԻՍՏ (տե՛ս -աստ, -եստ, -ուստ) «հանգիստ (հմմտ. հանգ-չ-իլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-sti- նախորդող *-ī-ով
ածանցից` նախորդող *-ī-ով, ընդ որում հանգիստ բառի մէջ ի-ն արմատական է` *-kʷī-> գի-` *-kʷ-ի ձայնեղացմամբ *-n-ից յետոյ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիստ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1 Էջ 807
-ԻՐ (հմմտ. -ար, -որ, -ուր, այլեւ -երեակ, -(ե)րրորդ) «երկիր, երփիր, չորիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- նախորդող *-i- ձայնաւորով
ածանցից` նախորդող *-i- ձայնաւորով` *dwi-ro երկիր, *tri-ro-> երփիր. չորիր-ի ի-ն եւ վեցերրորդ-ի իր-ը համաբանական են. վերջինիս -եր-ի մասին տե՛ս -երեակ ածանցի քննութեան մէջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիր, երփիր, չորիր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 807, սյունակ 1 Էջ 807
-ԻՑՍ «երկիցս, երիցս, չորիցս, քանիցս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմուած է -ից տարրից եւ -ս ցուցական հոդից, որ մակբայական արժէք է տալիս. -ից-ի համար հնարաւոր է երկու ենթադրութիւն. այն կամ գալիս է հնդեւրոպական շրջանից կամ սեռական-տրականի երից, չորից, ձեւերի -ից-ն է` համաբանօրէն տարածուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիցս, երիցս, չորիցս, քանիցս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
zwiski
«կրկնակի» -(i)ski-ի մէջ
Մատենագիտություն
Meillet 101
Էջ 807, սյունակ 1 Էջ 807
-ԻՒՂ «երկիւղ (հմմտ. երկնչել, երկեայ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-tlo- «միջոց» նախորդող երկի- հիմքով
Ծագում է հ.-ե. *-tlo- ածանցից` նախորդող երկի- հիմքով (*dwitlom >երկիւղ). *-tlo- ածանցն ընդհանրապէս ցոյց է տալիս միջոց, բայց կարող
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիւղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-Է «է հանդես գալ բայանվանական արժեքով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
է հանդես գալ բայանվանական արժեքով (օրինակների համար տե՛ս Olsen, 1988, 12-13):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
hótra-
«զոհաբերություն»
հ. իռլ.
giall
ուելս.
gwistl
«թշնամություն»
բրետ.
goestl
«զգուշություն»
Մատենագիտություն
Olsen 12-13
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԻՒՆ «բախիւն, գոչիւն, լալիւն, սասափիւն, փայլիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-iōn- ածանց
Ծագում է հ.-ե. *-iōn- ածանցից, որ թերեւս, մասամբ խառնվել է հ.-ե. դերբայական *-mno-ով կազմությունների հետ, ինչպես ցույց են տալիս գոչիւն-գոչումն, լալիւն-լալումն տիպի զուգահեռ ձեւերը: Թերեւս միեւնույն ածանցն է առկա մքագնած հիմքով ածին, անկիւն, արդիւն, արիւն, հերիւն բառերում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախիւն, գոչիւն, լալիւն, սասափիւն, փայլիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
regio
«ռեգիոն» սեռ. -ionis
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԻՒՐ «բերիւր «բերրի»»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-tero- (անմիջական նախաձեւ՝ *-tro-) ձայնդարձային ձեւ
Թերեւս ծագում է հ.-ե. *-tero- ածանցի ձայնդարձային *-tro- ձեւերից՝ նախորդող *-ē-ով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԻՔ «աւետիք, դրուատիք, կեղծիք, հաւաստիք, չարիք»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է -ի ածանցից եւ -ք հոգնակերտից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւետիք, դրուատիք, կեղծիք, հաւաստիք, չարիք
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԿԵՆ «բունկեն, ծակոտկեն, կոծկեն, հիւսկեն, ճանճկեն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ken
Հավանաբար ծագում է իրան. -ken (*-k-aina-) ածանցից (հմմտ. bīmkēn «սարսափելի»՝ bīm «սարսափ» բառից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բունկեն, ծակոտկեն, կոծկեն, հիւսկեն, ճանճկեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անհայտ
bīmkēn
«սարսափելի» իրան.
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԿԻ «լուցկի»
Ստուգաբանություն ()
Հավանաբար կազմված է -իկ եւ -ի ածանցներից՝ -կի(ն):
Տե՛ս նաեւ