Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հայ» որոնման արդյունք՝ 3178 բառահոդված · Էջ 112 / 318
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԼՈՐ (խոլոր) «խժոռ, խեթ (հայացքի մասին)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
ենթաշերտային բառ, որ լ/ժ եւ լ/շ հերթագայություններով կապված է խժոռ եւ խոշոր բառերի հետ: Ավելի քիչ հավանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)kel- «ծռել, ծուռ» արմատի հետ` *k>kh անցմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խեղ
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽԱԼ ««ոխ պահել» (բրբ.` «խնայել», նեղանալ»)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխադրական (՞)
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽԵԼ «անհնազանդ լինել»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոզ (՞), խոխոտիլ (՞)
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽՄ ««անվթար. անփորձ» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխմիկ
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽՈՏԻԼ «հանդգնել, համարձակվել»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՀԱԼ «մի չար ոգի»
Անստույգ (՞)
Ծագումն անհայտ է: Թերեւս խոհ-(՞) + ալ «մի չար ոգի»:
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՃՈՃ (խոճոպ՝ ԲՀ) «մտածմունք, խորհրդածություն»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. պ. hok (թերեւս)
Աղբյուր՝ հայ. խոկ (թերեւս)
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից: (< իրան.) խոկ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոճոճել
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՅ (-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք) «խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *khoti- բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
Աղբյուր՝ չաղաթ. goy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ թրք. koy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավար. kuy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ, խոյակաւոր, խոյալ, խոյանալ, խոյաթիթ, խոյայթիթ, խոյեղջիւր, եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ. cit «ոչխար»
իռլ. cetnayt «ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՅԶ «որոնում, փնտրտուք, զննություն, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ուշադրութիւն դարձնել, զննել, դիտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-gh-)
արմատից. այլեւ, *s նախաձայնով` հայ. ցոյց, ցուցանել: Բեյլին (DKS 76) բխեցնում է *(s)keu- «նետ(վ)ել» արմատից կամ նոյն արմատից ծագող իրանական աղբյուրից (հմմտ. խոտ.-սակ. kūys «որոնել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուզել, մանրախոյզ, խուզակ, դատարկախոյզ, խուզական, բազմախոյզ, խուզարկ, ընդվայրախոյզ, խուզարկու, ժամանակախոյզ, խուզումն, իրախոյզ, խուզախնդիր, լեռնախոյզ, հետախոյզ, խուզարկել, խուզարկիչ, խուզարկութիւն, հետախուզութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kavi «խելոք, իմաստուն»
լատ. caveō «ուշադիր լինել, զգուշանալ»
հ. անգլ. hāwīan «նայել»
հ. իսլ. skygna «լրտեսել, գաղտնի հսկել»
հ. իսլ. skynja «հետազոտել, քննել, հասկանալ»
Էջ 340, սյունակ 1 Էջ 340
ԽՈՅԼ (խոլ) «ուռուցք, պալար, խաղավարտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kaulā-/kulā- «ուռուցք» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheul-)
ձեւի կողքին. այլեւ հայ. խայտաւարտ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյլիկ, խօլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κήλη «ուռուցք» (ատտ. κάλη)
հ. իսլ. haull «փոշտանոց»
Մատենագիտություն
H. AG 160; Աճ. ՀԱԲ 391; Ջահ. ՀԼՊ 131