Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված · Էջ 112 / 186
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՆ (-ոյ) «հին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seno- «հին»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնանալ, հնութիւն, հնամի, հնոտի, հնախաւս
Նոր՝
հնագիտական, հնադարեան, հնահաւատ, հնածէս, հնասէր, հնաւանդ, հնէաբանութիւն, հինաւուրց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sána-
աւ. hanē «հին»
հուն. énos «հին»
լատ. sena «ծեր, հին, ծերունի»
հ. իռլ. sen-
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՌ «պտոյտ, շրջան, գալար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-s- «պտտել, շրջել»
հ.-ե. արմատ՝ *spei- «պտտել, շրջել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռիկ, հռիգայել, հիռալ, հիռական, արագահիռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. σπεῖρα «շրջան, գալար»
հայ. փարել (<*phor-)
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՒԱՆԴ (-ի, -աց, -եաց) «հիւանդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pēnto- «ցաւեցնել, վնասել»
հ.-ե. արմատ՝ *pē(i)- «ցաւեցնել, վնասել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւանդանալ, հիւանդանոց, հիւանդագին, հիւանդոտ, հիւանդութիւն, հիւանդամիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. papa- «հիւանդ»
լատ. paenuria «պակաս»
հայ. հեգ (թերեւս նաեւ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98; Pok. IEW 793; Ջահ. ՀԼՊ 142
Տե՛ս նաեւ
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՒԹ I (-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից) «նիւթ, տարր, հիւթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sipto- «ծորալ, հոսել, կաթել»
հ.-ե. արմատ՝ *seip/b- «ծորալ, հոսել, կաթել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւթաբեր, հիւթեղ, հիւթանիւթ, անհիւթանիւթ, նմանահիւթ, պատշաճահիւթ, պղնձահիւթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ. sever «լորձունք, թուք»
սերբ. sipiti «մանր մաղտել (անձրեւի մասին)»
թոխ. Ա sip- «յուղել, օծել»
թոխ. Ա sep «յուղել, օծել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98-99
Տե՛ս նաեւ
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՒԹ II (-ոյ) «թաւուտ, եղեգնուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *seip-
նոյնն է հիւթ «նիւթ, տարր, հիւթ» բառի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. գ. sife «ճահճոտ տեղ»
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒԾ(ԱՆ)ԻԼ (ԱՆ)ԻԼ «հիւծվել, մաշվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seug- «տխուր, հիւանդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sēug-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւծումն, հիւծական, ծարավահիւծ, հիւծախտ, հիւծախտաւոր, հիւծախտաբոյժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. siuks «հիւանդ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 915; Ջահ. ՀԼՊ 147
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍ I (-ի, -ից, նաեւ -ոյ) (հեւս, հես, հուս, յօս) «մազահիւս, մազահիւսուածք, հիւսուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pek- «բուրդ գզել, պոկել»
Հեսկ բառի հետ միասին հիւս (հեւս) ձեւը կարող է ծագել *pek-t- > *pet-k- դրափոխութեամբ կամ -ւ-ի հաւելումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսել, հիւսածոյ, հիւսակ, հիւսեակ, հիւսկէն, հիւսումն, բազմահիւս, եռահիւս, հեսուլ, հիսուլ, յուսանել, յօսել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր. —
հայերեն հեսկ
լատ. pecto
հ. վ. գ. fehtan «սանրել»
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍ II (-ոյ) (հոսի, հոս, հոսին, ուսի, ուսին) «ձեան հիւս, լեռներից ցած իջնող ձիւնազանգուած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի հիւս «մազահիւս» բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀԻՒՐ (-ոյ) (հին՝ հետր) «այցելու, հրավիրված անձ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seue- (անմիջական նախաձեւ՝ *seuero-, *setro-) անդրադարձ դերանունից
անդրադարձ դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հյուրացյալ, հյուրամեծար, հյուրասեր, հյուրասիրություն, հյուրություն, հյուրընկալ, հյուրանոց
Նոր՝
հյուրասենյակ, հյուրասրահ, անհյուրընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. յուր «իր, յուր»
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀՄԱՅ (-ից) «կախարդություն, գուշակություն, հմայակ, հմայքի պահպանակ, կախարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. humāy
Աղբյուր՝ ավ. humāyā-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հմայել, հմայք, հմայահավանություն, հմայակ, հմայություն, դիվահմայություն, կիսահմայ, հավահմայ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 103