Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված · Էջ 111 / 240
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 414, սյունակ 1 Էջ 414
ԿՈԶ «կողակ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. kozaki (թերեւս) «ուղտի ձագ»
Աճառյանի ենթադրությունը (ՀԱԲ 2, 614) կոզեռ(ն) «անչափահաս, մանուկ» բառի հետ միասին (տե՛ս) ակկադերենից ծագելու մասին անհավանական է։ Թերեւս պետք է առանձնացնել կոզ- ընդհանուր արմատը, որի համար հմմտ. նաեւ վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզոակ, կոզակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 614
Տե՛ս նաեւ
Էջ 414, սյունակ 1 Էջ 414
ԿՈԶՈՒԿ «մորմ քաղցրադառն»
Անստույգ (հավանաբար)
կեղծ բառ՝ հանված խոզուկ բառի ձեռագրական տարբերակից, որ ստացվել է հուն. ստրիճ «մի տեսակ ոգի» բառի հայ. ստրկոս գրության στρύχνος մեկնաբանությունից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃԻԿ «մի տեսակ սոսինձ»
Անստույգ (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. kocici (թերեւս) «կոճիկ»
Կազմված է -իկ վերջածանցով՝ կոճ- արմատից, որ կապված է վրաց. kocici «կոճիկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոճկել
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃՈՃ (բրբ. նաեւ կոծիծ) «մի փուշ՝ կոստուկ»
Անստույգ
Կրկնավոր կոճ- արմատից, որ կապված է կոճիկ բառի կոճ- արմատի հետ. կոստուկի անվան եւ կոծիծ «կպցնող նյութ» բառերի կապի համար հմմտ. ն. գ. klette «կոստուկ» եւ գ. *kleip «կպցնել, սոսնձել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ. klette «կոստուկ»
գ. *kleip «կպցնել, սոսնձել»
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿԱՆ I «մի տեսակ սալոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. kūkam
Աղբյուր՝ պ. gūgam
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 617
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿՈԶ «մեծամիտ»
Ծագումն անհայտ է
Կրկնավոր կազմություն՝ *կոզ- արմատից, որ առանձին չի ավանդվել, եւ որի ծագումն անհայտ է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոկոզարան, կոկոզաբանել, կոկոզավիզ, կոկոզանք, կոկոզումն, կոկոզիլ, կոկոզանալ, կոկոզնալ
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂ (-ի, -ից, -աց) (կողն, -ան) «կող, կողք, կողմ, կողակից, կին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gol- «ճյուղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 621), հետեւելով Մեյեին, համեմատում է բոխս. Ա källyme, Բ källymiye «կողմ» բառերի հետ, սակայն այս բառերի բուն իմաստն է «ուղղություն, աշխարհի կողմ», եւ նրանց համեմատությունը հուն. κλίμα «աշխարհամաս. աշխարհի կողմ» բառի հետ ավելի հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողակից, կողաբաղ, կողահերձ, կողահոս, կողամայր, կողնիլ, զառիկող, զառիկողի, հարստակող, միջակող, պատկողանդոց, անկողին, ընկողին, անգողին, ընգողին, ընկողնիլ, գետնանկողին
Նոր՝
կողոսկր, կողիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կողր «ճյուղ»
ռուս. голья «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճառյան 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂԻՆՋ (կողղինջ) «խխունջ» (բբ.)
Ծագումն անհայտ է
Մի կողմից՝ հնարավոր է կ/խ անցումով կապը խխունջ բառի հետ (Աճառյան, ՀԱԲ 2, 621, տե՛ս), մյուս կողմից՝ հնարավոր է ծագումը կողլանջ հայերեն բառից:
Մատենագիտություն
Աճառյան, ՀԱԲ 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂԿՈՂԻԼ «բարձրաձայն լալ, ողբալ, մղկտալ, մորմոքվել, ցավագինորեն նայել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gal- «կանչել, ճչալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gal-/*gol-) ձայնավորմամբ տարբեր
Կրկնավոր կազմություն՝ թերեւս հնդեւրոպական *gal- «կանչել, ճչալ» արմատին մոտ (ձայնավորմամբ տարբեր) *gal-/*gol- տիպի մի արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ. glagolati «խոսել»
ռուս. гологолить «շաղակրատել»
հ. անգլ. klack «բարձրաձայն շաղակրատել»
ավ. gərəzaiti «գանգատվում է, ողբում է, հեծեծում է»
հ. վ. գ. klaga «գանգատ»
մ. իռլ. glām «ճիչ, անեծք»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՂՄՆ -ան, -անք, -անց (կողմ) «կողմ, կողք, երկիր, երկրամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագում է կող բառարմատից՝ -մն վերջածանցով (հին կազմութիւն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողմանոց, կողմանիլ, ընկողմանիլ, միակողմանի, կողմնիլ, կողմնապահ, կողմնակի, կողմնափակ, կողմնակալ, լեռնակողմն, միակողմն, արեւելակողմն, հարավակողմն, լանջակողմն, ծովակողմն, դաշտակողմն, կողմիլ, կողմապահ, երկակողմ, ձախակողմեան, աջակողմեան
Նոր՝
կողմնացույց, անկողմնակալ, անկողմնապահ
Մատենագիտություն
H. AG 422; Աճ. ՀԱԲ 622