Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 110 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼ (-թաղ-) «նվաղում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-) o-ձայնդարձ
կապ ունի թոյլ բառի հետ (տե՛ս), որ ծագում է *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» արմատից (*tolio > թոյլ) եւ այդ դեպքում ծագում է *tol- ձեւից (> հայ. թալ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թալալ, թալթալ, թալուկ, թալկալ, թալկանալ, թալկացումն, թալկտիլ, թաղկումն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼԱՍ (թալասմեդ եւ թալաս, մեդ) «էգ ոչխար կամ այծ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼՊԻՈ(Վ)Թ (թալպիաթ, սխալմամբ՝ թալկիովթ) «աշտարակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. talpiyōt «ամրոց»
սխալմամբ՝ թալկիովթ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԽԱՆՁ (թախանձ, թաղանձ) «աղաչանք, պաղատանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *te(n)k- «(ձեռքը) մեկնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *təkh- կամ *tə(n)kh-)
հայ-գերմանական իմաստային զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախանձել, թախանձելի, թախանձութիւն, թախանձալից, ոգեթախանձ, բազմաթախանձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. thiggiam «թախանձել, աղաչել, պաղատել»
հ. վ. գ. dicken «աղերսել, մի բան խնդրել»
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԿՈՅԿ (-ի, -աց, ուշ՝ -ով) (բակոյք) «հեղուկի մեծ աման, ըմպանակ, բակոյկաձեւ զարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. takōk
Մատենագիտություն
H. AG 153; Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՀՐԻԼ «սայթաքել (?)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 143) կապում է թրք. դահրիլ «հոգնել» բառի հետ, որի ծագումը նոյնպէս անյայտ է եւ որի իմաստը համատեքստին չի համապատասխանում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂ I «թաղ, քաղաքամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղնորդ, թաղերգիչ
Նոր՝
թաղական, թաղակից, թաղամաս, թաղապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. tellus «երկիր, երկրամաս, հողամաս»
հ. խոր. talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061; Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂԱԹԵԱԼ «արեւածագից յետոյ տասներորդ ժամ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՆԹ (-ոյ, -ի, -աց) (թաղանդ) «բարակ մաշկ, բաղիրթը պատող ճարպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
Ավելի քիչ հավանական է *stel- «փռել» արմատից, որտեղից՝ հայ. առաստաղ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղանթադեղ, թաղանթազարդ, թաղանթապատել, թաղանթիլ, թաղանթեայ, թանձրաթաղանթ, լուսաթաղանթ, ծովաթաղանթ, հրաթաղանթ
Նոր՝
թաղանթածածկ, թաղանթանյութ, թաղանթաշերտ, թաղանթավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tala «հարթություն. ձեռքի ափ, ներբան»
հուն. τηλία «մաղի շրջանակ, տախտակամած»
հ. անգլ. dille «տախտակ, հատակ»
ռուս. по-толок «առաստաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՄՄ- (թաղամս-) «կրտում, ամորձատում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հուն. θλάσμα (թերեւս) «ճմլում, մալում»
թաղամս ձեւն ստեղծվել է կեղծ ստուգաբանությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղամսատր, թաղամսատոր, թաղամսմեղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 146