Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 344 բառահոդված (էջ 11/35)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒ I (ուղ. -ի, -ից, -ու, -ուց) «թանձր, խիտ, մազոտ, բրդոտ, խուլ շնչեղ (հնչյուն)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *touo-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաւանալ, թաւարծի, թաւուտ, թաւագէս, թաւամազ, թաւայսան, թաւամայրի, բաղդատել, բաւթել, թաւիշ, թաւշանման, թաւշեայ, թաւշապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tavīti
«ուժեղ է, հզոր է»
ավ.
tav-
«կարողանալ»
հուն.
ταΰς
«մեծ, շատ» Հեսիքիոս
լատ.
*toveō
«լցնել, խցկել»
հայ.
թիւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԿՆ (հին *թէկն), -ան, -ունք, -անց «մեջք, թիկունք, կռնակ, հետնակողմ, հետնի կողմ, օգնութիւն (փխբ.)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teigu- «ուս, թեւ, ազդր (°)» (անմիջական նախաձեւ՝ *toigu-no-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիկնեղ, թիկնաւէտ, թիկնապահ, թիկն(ան)ոց, թիկնաթոռ, թիկնեթեկին, կիսաթիկնոց, միջնաթիկունք, թեկնածու, թեկնածութիւն, թիկնոցաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կելտ.
*toibos
«կողմ» (հ. իռլ. tōeb, tab)
ռուս.
стегно
«ազդր, զիստ» (°)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 170; Pok. IEW 1018
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՐՈՒՆԱԿ (թերաննակ) (ԲՀ) ««հանճարեղ» կամ «հոգեւոր» (այլն` էրունակ «իմաստուն» կամ «հզոր», իրունօղ «իմաստուն»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
բառ, որը թերեւս բաղադրուած է -ունակ (-անող) բաղադրիչով
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌՆ (-ին, -ունք, -անց) «թոռ, զավակի զավակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «թույլ, քնքուշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-no-)
«թույլ, քնքուշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռնակից, թոռնորդի, թոռնիայ, ձագթոռնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tarna-
«հորթ, ձագ»
լիտվ.
tarnas
«ծառա, սպասավոր»
հայ.
թարմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 198; Pok. IEW 1070
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՆՋՈՒԿ (թթուկիչ, թթունճ, թթունուկ, թրկիճ, թրթուիճ, թաթառիճ, թրթկիճ, թրթճուկ, թրթկիչ) «ավելուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-) կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ *թրթունջ կամ *թրթինջ հիմքից, որ, թերեւս, գալիս է *(s)ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» արմատից՝ կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով: հմմտ. օրինակ, *streu հիմքային ձեւից՝ մ. վ. գ. struzach «թփուտ»: հմմտ. նաեւ հայ. թորթ եւ թորթոշ: Կարո՞ղ է արդյոք բաղարկված լինել թնջուկ (տե՛ս) եւ, որոշ դեպքերում, պ. turs «թրթնջուկ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
struzach
«թփուտ»
հայ.
թորթ
հայ.
թորթոշ
պ.
turs
«թրթնջուկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՀ (-ու, ուզ՝ նաեւ -ի, -ից) «կեղտոտություն, աղտեղություն, գարշահոտություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *žah
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժահադիմութիւն, ժահահոտ, ժահահոտութիւն, ժահատեսակ, ժահահամ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 220
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄ (-ու, մյուս հոլովները՝ -ի, -աց) «մեկ ժամ, եկեղեցական ժամասացություն, եկեղեցի, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական žamān
Առանձնացված է իրանական žamān ձեւից՝ -ān եւ հայ. -ան ածանցների բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամաբաշխ, ժամադէտ, ժամադիր, ժամադրել, ժամակալ, ժամալար, ժամապահ, ժամակոչ, ժամագիրք, ժամակարգութիւն, ժամատուն, ժամատեղի, յայնժամ, ցայնժամ, յորժամ, առժամայն, նոյնժամայն, գիշերաժամ, տարաժամ, դատարկաժամ, բարեժամ, ապաժամեան, ժամանց, ժամագործ, ժամացոյց, ժամասացութիւն, ժամասէր, ժամասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Տե՛ս նաեւ
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄԱՃԱՃԵԼ «դիպախոսել» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
փոխանակ «դիպախոսել»-ու, որ հաստատվում է այլ ձեռագրերի «պատշաճախոսել» մեկնությամբ (հմմտ. ԲՀ, 374), այսպիսով, ժամաճաճել-ը բաղկացած է ժամ(ա) եւ ճահել բաղադրիչներից
Էջ 282, սյունակ 1 Էջ 282
ԺՌՊՈՒՂ (-ու) (ժռայի՞ղ) «երգեցիկ մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 283, սյունակ 1 Էջ 283
ԻԲՐԱՄԵՆ (ԲՀ) (-ու (դա(մ)բրէոմին, դաբարամինայն, դաբրէոմին՝ ԲՀ)) «Գիրք մնացորդաց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. dibrē-yomīn «Գիրք մնացորդաց»
փոխատու լեզու՝ եբր. dibrē-hayāmīm «Գիրք մնացորդաց»
«Գիրք մնացորդաց» անվան աղավաղված տառադարձությունը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 237