Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՆՉ
(-ոյ, -ի, -ից)
«բարձրաձայն լաց, կանչ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kan-
«երգել, հնչել»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ
բնաձայն կազմութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է անմիջապես բխեցնել հնդեւրոպական *kan- «երգել, հնչել» արմատից (առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանչել,
կանչիւն,
կանչուկ,
լալականչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 517
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱՓԵԼ
«պապանձվել, բերանփակ մննալ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հավանաբար կազմված է կարկել բայից՝ -ափ ածանցով: հմմտ. թարթել-թարթափ, սարսել-սարսափ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 554) ընկալում է որպես կրկնավոր կազմություն՝ խարխափել, շարշափել (շաւշափել), զարգափել բայերի նման:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թարթել-թարթափ
հայ.
սարսել-սարսափ
հայ.
խարխափել
հայ.
շարշափել
հայ.
զարգափել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 554
Տե՛ս նաեւ
Էջ 395, սյունակ 1
ԿԱՒՇԱՐԱՅ
«մի տեսակ աման. խնկաման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԱՔԱՒ
-ու, ուշ` նաեւ -ոյ, -ի, -աց
«կաքավ, կաքավապար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *kak(k)-
բնաձայնական արմատից
փոխատու լեզու՝ հուն. κακκάβη
«կաքավ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. qaqqəwā-ից
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *kak(k)- բնաձայնական արմատից` որպես բնաձայնություն առանց բաղաձայնական տեղաշարժի կամ դրափոխությամբ: Սակայն ավելի հավանական է փոխառություն լինելը հուն. վերոհիշյալ բառից կամ ասոր. qaqqəwā-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաքաւել,
կաքաւիչ,
կաքաւանք,
կաքաւաձեւ,
կաքաւարան,
շնակաքաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κακκάβη
«կաքավ»
հուն.
κακαζω
«կչկչալ, կաքավի ձայն արձակել»
լատ.
caccilare
գ.
kakkeln
«կչկչալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 133, 176;
H. AG 307;
Աճ. ՀԱԲ 563-564
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԿԵՂ
(բրբ.)
«մեղագռավ, սովորական ներկարար»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«բնաձայնական արմատ»
քիչ հավանական է
բնաձայնական կրկնություն: Քիչ հավանական է հնդեւրոպական *kel- բնաձայնական արմատին հանգելը (առանց տեղաշարժի կ-ով), եթե նկատի առնենք, որ այդ արմատից ծագող աքաղաղ բառում *k-ն ենթարկված է սովորական տեղաշարժի *k > ք:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԹՈՂ
«կոթող, հուշարձան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի կոթ բառի կամ հնդեւրոպական *gwet- «ուռուցք, կլորություն» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոթողել,
քարկոթող,
աշտարակաքարկոթող,
կոթողական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 430, սյունակ 1
ԿՈՓ
II
««պաշարում» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կապ ունենա հնդեւրոպական *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ՝ *-ph ածականով
Էջ 430, սյունակ 1
ԿՈՓ
III
(կոփ-)
«տաշում, խփում, ծեծում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)-
«սուր գործիքով կտրել, ճեղքել»
որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել,
կոփած,
կոփածոյ,
կոփիչ,
կոփիւն,
կոփոն,
քար(ա)կոփ,
փայտակոփ,
դրամակոփ,
թակակոփ,
կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
kep
«կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ.
kapóti
«կտրել, ծեծել»
հ. սլ.
kopati
ռուս.
копать
«փորել»
Էջ 438, սյունակ 1
ՀԱԼԱԾԵԼ
««հալածել, քշել» (մ. հ. «չարչարել, նեղացնել, վաստակել»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«քաշելով կամ հրելով շարժել, քշել»
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *pel- «քաշելով կամ հրելով շարժել, քշել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հալածական,
հալածանք,
հալածիչ,
հալածումն,
դիւահալած,
անհալածելաւ,
ինքնահալած,
խարազանահալած,
ձիահալած,
կենդանահալած,
սրտալածել,
տարալածել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pello
«հրել, քշել»
հուն.
πάλλω
«թափահարել»
Էջ 445, սյունակ 1
ՀԱՆԱՊԱԶ
«միշտ, շարունակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hama-pāza (*hana-pāza)
Հիւբշմանը (AG 463) եւ նրա հետեւողութեամբ Պոկոռնին (Pok. IEW 907), համարում են բնիկ՝ հին-ի հետ միասին։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 35) առանձնացնում է հանա-ն եւ համարում իրանական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանապազաբուխ,
հանապազախաւս,
հանապազաստուր,
հանապազորդ,
հանապազորդել,
հանապազար,
հանապազարտեայ
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 230;
H. AG 463;
Pok. IEW 907;
Աճ. ՀԱԲ 35
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։