Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 144 բառահոդված (էջ 11/15)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 611, սյունակ 1 Էջ 611
ՉԱՆԱՐ «չանող» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմված է չ-ան-ար տարրերից
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉԻՉ «ստինք» (բժշկական (ԲՀ))
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
բնաձայն-պատկերաւոր կազմութիւն
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՐԱԶԱՆԻԼ I (պարաշանիլ, պարզանիլ) «խորհել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է պար(ա)- նախածանցով՝ զան- «կերպ, տեսակ» արմատից։
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՍՏ (-ի, -ից) «սաստում, հանդիմանութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ās- «հանդիմանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'ǝsti-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաստել, սաստիկ, սաստիլ, սաստկանալ, սաստկութիւն, անսաստ, անսաստել, մեծասաստ, հեղեղասաստ, իշխանասաստ, թագաւորասաստ, սաստկացուցիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śisti-
«պատիժ, հրաման» (ավելի նոր՝ śasti-)
Մատենագիտություն
H. AG 488; Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 695, սյունակ 1 Էջ 695
ՍՏՆԱՆԵԼ II «վնասել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *stem- «հրել, արգելակել»
Արմատը (*ստին- կամ ստուն-) թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *stem- «հրել, արգելակել» արմատի հետ
Էջ 703, սյունակ 1 Էջ 703
ՎԱՆ I «վանում, հեռացում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. van- «նետել, ցրել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վանիլ, վանումն, վանիչ, հեղկավան, վանդողական, ճանճվան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 545
Էջ 714, սյունակ 1 Էջ 714
ՎՏԱՐԵԼ «վտարել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. vitar-
փոխատու լեզու՝ հ. պ. vitar
փոխատու լեզու՝ պ. gudāštan «անցնել»
բայահիմքով իրանական աղբյուրից՝ vitar-. հմմտ. հ. պ. vitar, պ. gudāštan «անցնել» (իրան. tar- արմատից)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վտարել, վտարական, վտարան-դել, վտարանդի, վտարանդիկ, վտարանդութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 351
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏԱՍԿ (-ի, -աց) (ուշ՝ տատաշկ, տատաշ) «մի փուշ՝ բորկոճիմ, գեղավեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *dēk'- «պատռել, պատռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dək'-) կրկնավոր
հ.-ե. արմատ՝ *denk'- «կծել» ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով
Կրկնավոր՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *dək'-` *dēk'- «պատռել, պատռոտել» արմատից, որ կարող է լինել *denk'- «կծել» արմատի ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով: Սակայն այս ստուգաբանությունը չի բացատրում շ-ով ձեւերը: Թերեւս ճիշտ է Գ. Ասատրյանը («Իրան-Նամե» 1996-1997), որ ենթադրում է իրանական ծագում (հմմտ. մ. պ. tašk «փուշ»), սակայն այստեղ նախ՝ կրկնավոր ձեւեր չեն հանդիպում, երկրորդ՝ հավանական չէ բխեցումը *ters- «չորացնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատասկաբեր, տատասկանիստ, տատասկացան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. գ. վ.
zangar
«կծող, սուր, հատու»
գ.
Zange
«աքցան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380
Էջ 732, սյունակ 1 Էջ 732
ՏՈՅԺ (տույժ, տուրժ, տուգ) «տույժ, տուգանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *teug-
փոխատու լեզու՝ իրանական *tōž-ēt
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tōž-
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tōxtan
փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *tōž-ēt: հմմտ. մ. պ. tōž-, tōxtan (tōzidan) (<հնդեւրոպական *teug-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տուժել, տուժապարտ, տուժանք, տուրժական, անտոյժ, սակաւատոյժ, տուգանք, տուգանել
Մատենագիտություն
H. AG 253; Աճ. ՀԱԲ 420; Baily, DKS 133, 450
Էջ 735, սյունակ 1 Էջ 735
ՏՈՔՍ(ԱԿԱՆ) «թունավոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. τοξικόν
-ական-ի համապատասխանեցմամբ ικο-ին
Մատենագիտություն
H. AG 385; Աճ. ՀԱԲ 432