Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մակ» որոնման արդյունք՝ 285 բառահոդված
· Էջ 11 / 29
Էջ 334, սյունակ 1
ԽՂՈՒՆՋՆ
(-ի, -աց)
(խղ(ը)նջոյն, խըխ(ը)նջիւն, խխ(ը)նջունի, խղնջուն, խնճուղ, խոնջայլ, խնջող)
«խխունջ»
Անստույգ
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Մի կողմից համեմատ կողինջ բառի հետ միասին համեմատվում է հնդեւրոպական ծագման բառերի հետ, մյուս կողմից՝ նշվում են սեմական զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խխնջաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκωληξ «որդ, ճիճու, հարսնյակ, թրթուր»
լատ.
coluber «փոքր օձ»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՆԱՄ
(-ոյ)
«խնամք, հոգատարություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«ջանալ, ձգտել, շտապել»
հ.-ե. արմատ՝ *kʷenth-
«տառապել, համբերել, հանդուրժել»
*k > *kh անցումով
Ակնհայտորեն կապված է խնայ- «խնայում» արմատի հետ, որի ծագումը նույնպես անհայտ է: Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական արմատներից մեկի հետ` *k>*kh անցումով: Խնամ/խնայ արմատների մ/յ հերթագայությունը ցույց է տալիս հայերենից տարբեր աղբյուր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնամել,
խնամոտ,
խնամարկել,
խնամատարություն,
խնամակալ,
խնամագութ,
խնամած,
խնամի,
խնամունի,
խնամություն,
խնամենալ,
խնամեխոս,
բարեխնամություն,
բազմախնամ,
ժողովրդախնամ,
նախախնամություն,
վերնախնամ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅ
(-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք)
«խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *khoti-
բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
Աղբյուր՝ չաղաթ. goy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ թրք. koy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավար. kuy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ,
խոյակաւոր,
խոյալ,
խոյանալ,
խոյաթիթ,
խոյայթիթ,
խոյեղջիւր,
եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
cit «ոչխար»
իռլ.
cetnayt «ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Էջ 344, սյունակ 1
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇԱԿ
-ի, -աց (կա նաեւ խորշ)
«հարաւային տաք քամի, տոթ, տապ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. hōšāk
«չորացնող»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զրադ. պհլ. hōšāk (-ր-ի յաւելում ինչպէս բոշակ > բորշակ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակահար,
խորշակահարութիւն,
խորշակառ,
խորշակայեցող,
բազմախորշակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
եբր.
harīšī
Մատենագիտություն
Bailey DKS 494;
Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
II
«խմորում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արամ. xmī
(թերեւս)
«թթվել»
Աղբյուր՝ ասոր. xma
(թերեւս)
«թթվել»
լիաձայն՝ -ու-ով ձեւի երկրորդական վերականգնումով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմոր,
խմորել,
խմորուն,
խմորոտ,
խմորաթաղ,
խմորանոց,
խմորուկ,
բրբ. խմր(ա)խոտ,
անխմում,
նոր՝ խմորատաշտ
Նոր՝
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 377;
Ջահ. ՀԼՊ 457, 477
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՌՈՎ
«խռովք, շփոթություն, կռիվ, պատերազմ, խռով, խռովված, շփոթված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)krāu-
«դիզել, կուտակել»
Աղբյուր՝ վրաց. xrv, xrova, xroba
(հազիվ թե)
«ռհմակ, հոտ, բազմություն»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)krāu- «դիզել, կուտակել» արմատի հետ. հմմտ. լիտվ. kraũti «իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել», krūvà «կույտ»։ - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 426) բխեցնում է «կովկասյան» (իմա՝ քարթվելական, հատկապես վրացական) աղբյուրից՝ մատնանշելով վրաց. xrv, xrova, xroba «ռհմակ, հոտ, բազմություն» բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռովել,
խռովութիւն,
խռովական,
խռովիչ,
խռովուտ,
խռովարար,
անխռովութիւն,
խռովայոյզ,
խռովկան
Նոր՝
խռովկոտ, խռովուկ, խռովխոտ
խռովկոտ, խռովուկ, խռովխոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kraũti «իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել»
լիտվ.
krūvà «կույտ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 426
Էջ 354, սյունակ 1
ԽՐԱՄ
(ի խրամի)
«պատի կամ պարսպի ճեղք, փլվածք, պարսպի շուրջը փորված փոս, առու»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khrem- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրամակարկատ,
խրամապահ,
խրամատ,
խրամատել,
խրամատութիւն,
խրամապատել
Նոր՝
խրամատային
խրամատային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
schram «ժայռաճեղք, ծերպ, անցք»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՄ
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց)
«հյուսված մազ, մազահյուս»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. çami, çamsami
(թերեւս)
«արտեւանունք»
Աղբյուր՝ վրաց. sa-m-isi
(թերեւս)
«գեղմ»
աղբյուրից. հմմտ. վրաց. çami, çamsami «արտեւանունք», sa-m-isi «գեղմ»։ Աբաեւը (ИЭСОЯ 1, 337) տալիս է վրաց. çami «մազ», sam-isi «քուրձ, մազահագուստ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծամակալ,
ոսկեծամ,
ծամաւոր,
ծամթել,
ծամկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
çami «մազ»
վրաց.
sam-isi «քուրձ, մազահագուստ»
Մատենագիտություն
ИЭСОЯ 337
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՄԱԿՈՒՏ
«?»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
ծակամուտ-ի ձեւափոխությունը
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։