Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴՈՒ
(-ի, -աց)
«մի չափ՝ 72 քեստ կամ կամ 29 օխա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ դպտ. ertōb
փոխատու լեզու՝ հուն. άρτάβη
Հունարենից փոխառված է արդաբու ձեւով, դպտերենից տառադարձված՝ որմսբ (փոխանակ՝ *որտոբ-ի)։ Հները նշում են եգիպտական աղբյուր:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
artawi
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԹ
I
«արթնացում, արթնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)er-
«ցնցուել, ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prth-, *(s)p(h)erd/t(h)-)
*-d/t աճականով
ձեւից, որ ծագում է *(s)p(h)er- «ցնցուել, ոտքով հրել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արթուն,
արթնութիւն,
արթնական,
արթնամիտ,
արթնանալ,
ծանրարթուն,
զարթնու,
զարթչիլ,
զարթնական,
զարթնանալ,
զարթմնի,
պատերազմազարթոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ
հարթնու, հարթչիլ, արթչիլ
հ. հուն.
όρνυμαι
«վեր ցատկել, թարմանալ»
հ. իսլ.
spradka
«թայտալ»
հ. իսլ.
spretta
«վեր ցատկել, դողալ»
սերբ.-խորվ.
prenuti se
«վախենալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 314
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՆՃ
(բրբ. արինճ)
«ճնճղապաշար, polygonum aviculare L.»
(բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arenkio-
«հացահատիկի տեսակ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arenko-)
Եթէ ճ-ն ջ-ի բարբառային խլացման արդիւնքն է, եւ բուն ձեւն է արինջի, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *arenkio- (*arenko-) «հացահատիկի տեսակ (?)» հիմքից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αρακος
«տափոլոռ»
լատ.
arinca
«մի հացաբոյս»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՈՒՎԴ
«մայրի (ծառ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբր.
Փոխառութիւն (տառադարձում)՝ եբրայերէնից (հունական տառադարձութիւնը)
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՒՆ
(-եան)
(մ. հ. այրիւն, այրոյն, արոյն)
«արյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *esr-
«արյուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ésr-)
ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *esr- «արյուն» արմատի *ésr- (> *esar, *asar > *ahar > *ar) կամ *esr- (> *asar > *ahar > *ar) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արիւնագոյն,
արիւնակալ,
արիւնահան,
արիւնահեղ,
արիւնանալ,
արիւնանշան,
արիւնարբու,
արիւնոտ,
անարիւն,
արեանագին,
արեանապարտ,
արեանառու,
արեանհեղութիւն,
արեանաջուր,
արեանապարտ,
արեանալ,
արիւնել,
անարիւնութիւն,
զտարիւն,
պաղարիւն,
սառնարիւն,
տաքարիւն,
արենակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ásrk
հուն.
εαρ
լատ.
aser
խեթ.
ešhar
բոխ. ԱԲ
yšār
«արյուն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 44;
Աճ. ՀԱԲ 317
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԾԱԹ
(-ոյ)
«արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
«փայլուն, սպիտակափայլ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-)
միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
(անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-)
աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին,
արծաթագոյն,
արծաթագործ,
արծաթազօծ,
արծաթահանք,
արծաթեղէն,
արծաթի,
անարծաթ,
բազմարծաթ,
կլարծաթ,
արծաթաձուկ,
արծաթապաշտ,
արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajatám
ավ.
әrәzata
լատ.
argentum
հ. իռլ.
argat
«արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՀԻ
«արքեպիսկոպոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. *արհիեպիսկոպոս
Հունարենից փոխառեալ արքեպիսկոպոս-ի՝ համեմատաբար ուշ աւանդուած *արհիեպիսկոպոս-ի կրճատուած ձեւը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհիական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 323
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁԱՆ
(-ի, -աց)
«արձան, կոթող, սահմանաքար, կուռք, բուրգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
իրանական ծագումը, բայց համապատասխան ձեւ չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձանագիր,
արձանագրել,
արձանանալ,
արձանութիւն,
արձանաքար,
մահարձան,
արձանագործ,
արձանագործութիւն,
յուշարձան,
խաչարձան
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԵՍՏ
(-ի, -ից, նաեւ -աց)
(արհեստ)
«ճարտարություն, արհեստ, արվեստ, ճարտարաբանակերտ բան, խաբեական հնարք, հրաշք, հրեշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. aruvasta
փոխատու լեզու՝ պրթ. rwst
բաղարկուած -եստ ածանցով հայերէն բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուեստագէտ,
արուեստագիտ,
արուեստագործել,
արուեստախառն,
արուեստական,
արուեստանոց,
արուեստակ,
արհեստ,
արհեստագէտ,
անարուեստ,
զբարուեստութիւն,
չարարուեստութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
ճարտարարուեստ,
արհեստական,
արհեստանոց,
արհեստատաւոր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՈՒՍԵԱԿ
(արաւսեակ, արօսեակ, արիւսակ)
«լուսաստղ, Վեներա (մոլորակ)»
(աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *arōsī
«արշալույս»
մ. մեղ. (մար.) *arōsī «արշալոյս»:– Պերիխանեան, МЭСДЯ 26, ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 1, 333)՝ պհլ. arūs «սպիտակ», աւ. aroš «սպիտակ, լուսափայլ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուսեկաձեւ,
արուսական
Մատենագիտություն
ՄԷՍԴЯ 26;
Աճ. ՀԱԲ 333
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։