Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 297, սյունակ 1
ԼԻՆԴ
(-ի, -աց, -երք)
(լինտ)
«լինդ, ատամնամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lendh-
«մարմնի մասի անվանումներ, հատկապես «ազդր, երիկամ»»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lendhā-)
(ըստ Աճառյանի՝ «փափուկ միս» սկզբնական իմաստից)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbus
«զոտկատեղ»
հ. իսլ.
lend
ռուս.
лядвея, ляжка
«ազդր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 285
Էջ 313, սյունակ 1
ԽԱՄ
«անփորձ, անվարժ, կեղծ, շինծու, խոպան, անմշակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xām
փոխատու լեզու՝ պ. xām
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խամանալ,
խամութիւն,
ի խամուց,
խամահատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 323
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԻՍԽ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից)
(բրբ. սարիսխ)
«պատուանդան, ստորին մաս, հատակ, ցածր բեմ, խարիսխ, ոտք, սրունք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարսխաձեւ,
խարսխել,
կարծրախարիսխ,
հաստախարիսխ
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՐՏ
(-ի, -ից)
«խարտուք, խարտված մետաղի մանրուք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-d-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khrd- (*kord-, *khərd-))
*k/kh անցմամբ
այս անցման հնարաւորութիւնը հաշւի չեն առել Պետերսոնը (IF 43, 75), Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 349) եւ Մայըրհոֆերը (KEWA 1, 304), որոնք խարտել-ի հետ համեմատւող հ. հնդկ. khārdati «կծում է» ձեւը վերցնում են *(s)ker- արմատից առանձին: Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 348-349), բխեցնում է սեմական աղբիւրից՝ բերելով ասոր. xrat «հատել, ծակել, քերել, փորել», եբր. xrt «դուր, փորագրիչ», արաբ. xrt «հղկել», harrat «խառատ» զուգահեռները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարտել,
խարտածոյ,
խարտոց,
խարտուք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khārdati
«կծում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 348-349
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՒ
-ոյ, (ուշ` նաեւ -ու)
«շերտ, խավ, աղվամազ, բարակ մազածածկույթ, բուրդ, երիզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəu-)
հնդեւրոպական *khəu- ` *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» արմատից։ հմմտ. հ. հնդկ. skunāti «ծածկում է», հուն. κῶας «բուրդ, կաշի, մորթի» (կասկածով է հատկացւում այս արմատին, բայց հայ. խաւ-ը կարծես հաստատում է լիտվ. kēvalas, լատվ. caula «կճեպ»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւել,
խաւաբարտ,
խաւոտ,
խաւարծի,
խաւածբի,
խաւարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skunāti
«ծածկում է»
հուն.
κῶας
«բուրդ, կաշի, մորթի»
կասկածով
լիտվ.
kēvalas
«կճեպ»
լատվ.
caula
«կճեպ»
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԵԼ(-Ք)
I
«գլխուղեղ, խելք, միտք, բանականություն, վարպետություն, կարողություն, հնարք, կամրջագլուխ. նավագլուխ, նավի ղեկի կողմը, նավի նստարան, տան կտուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)el-
«խելք, կարողություն, վարպետություն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)el-)
խել < *khel-, հնարավոր կապ *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ
Արմատից, որ կապում են *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ (խել < *khel-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խելաք,
խելագար,
խելամուտ,
խելացի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalā
«արվեստ»
նորվ.
skalle
«գանգ»
շվեդ.
skalle
«գանգ»
հ. իսլ.
skilja
«տարբերել, հասկանալ»
անգլ.
skill
«վարպետություն, կարողություն»
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻԿԱՐ
«իմաստուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. Hiqār
«հատուկ անուն»
հատուկ անունից
Մատենագիտություն
H. AG 268;
Աճ. ՀԱԲ 365
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՒՑ
(խոտոց)
«ուղեղ, ծուծ»
(բարբառային)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
բրբ. նշանակում է «կտոր, հատված, մաս»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտոցոց,
խոտոցել
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
I
-ի, -իւ, -ից
«փոս, ծակ, խորութիւն, ծովածոց, անկիւն, զգեստի ծալք, երեսի կնճիռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khor-s-)
*-s աճականով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khor-s-` *(s)ker- «կտրել» արմատից, որտեղից՝ բերել, քորել, այլեւ, թերեւս, խոր. հմմտ. *-s աճականով՝ հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ., կիմր. corr «հիւծուած, բզուկային», բոխ. Ա kárst, Բ kārst «կտրել, անջատել, քայքայել», խեթ. korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել». իմաստներով մօտ են՝ հ. իռլ. skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլաւ. červo «որովայն, փոր, արգանդ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակնեալ,
խորշաբաղ,
խորշխորշան,
խորշեղէն,
վեցախորշ,
ծովախորշ,
խորշոմ,
խորշոմերես,
խորշոմիլ,
խորշիլ,
անխորշ,
խորշանք,
խորշումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω
«խուզել»
մ. իռլ., կիմր.
corr
«հիւծուած, բզուկային»
բոխ. Ա
kárst
«կտրել, անջատել, քայքայել»
բոխ. Բ
kārst
«կտրել, անջատել, քայքայել»
խեթ.
korš
«կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել»
հ. իռլ.
skard
«քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ»
հ. իռլ.
skor
«քարթ, ճեղք»
հ. սլաւ.
červo
«որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
II
«երեխա, մանուկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«երեխա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *Ker-)
*k>*kh անցմամբ
Մերձաւոր իմաստով հուն. κορος «երեխա» բառը հատկացւում է *ker- արմատին, որից հայ. սերունդ, այլապէս կարելի էր ենթադրել հնդեւրոպական հատուկ *Ker- «երեխա» արմատ, որտեղից *k>*kh անցմամբ, կարող էր լինել *khor-s> խորշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορος
«երեխա»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։