Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1109 բառահոդված (էջ 11/111)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԲԱՅ «բլուր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ ուրարտ. baba «լեռ»
թերեւս կապուած է ուրարտ. baba «լեռ» բառի հետ:
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԳ II «բերանակապ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
չեչ.
baga
«բերան»
ինգուշ.
bage
«բերան»
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԳ III «կից, միասին»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Չի բացատրուած նմանութիւնը ինչպէս հայ. բաղ «կից, հար», այնպէս էլ թյուրք. bag «կապ» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բագանակել, բագծածել, բագծածաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բաղ
«կից, հար»
թյուրք.
bag
«կապ»
Էջ 112, սյունակ 1 Էջ 112
ԲԱԼ I (-ի, -ից) (բաղ) «մառախուղ, ադոտ, մթագույն, ամպ, ծխի քուլա, գիշեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բալածեւ, բաղածեւ, բալատեսիլ, բալուտ, բալեցուցանել, բալագույն, բալատեսակ, բալէշ, բալաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhāla
«փայլ»
հուն.
φαλος
«փայլուն»
հայ.
բիլ
«բաց կապույտ»
գոթ.
bala
«դժգույն»
ռուս.
белый
«սպիտակ»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 118; Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 113, սյունակ 1 Էջ 113
ԲԱԽՏ II (իգն. -երք) (բաղտերք) «թակարդի կապ, թակարդ, որոգայթ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ բախտ «պատահմունք, ճակատագիր» բառի հետ:
Էջ 114, սյունակ 1 Էջ 114
ԲԱՂ I «կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-) ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք, բաղել, բաղբաղայք, բաղաբաղել, բաղբաղանք, բաղբաղել, անբաղայ, անբաղայապես, անբաղապես, անբաղադայ, կողբաղ, բաղեղն, բաղել, բառեղ, բարեխ, զբաղիլ, սբաղիլ, զբաղնուլ, զբաղանք, զբաղասեր, զբաղկոտ, ընդզբաղիլ, անզբաղապես, բազմազբաղ, զբաղայեղ
Էջ 115, սյունակ 1 Էջ 115
ԲԱՂՏԻ «չարաբախտ, վատ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապ ունի բաղթ բառի հետ: Հմմտ. նաեւ բախտ, որ գրվում է նաեւ բաղդ (տեքստային իմաստի այլ մեկնությամբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բախտ
որ գրվում է նաեւ բաղդ
Էջ 116, սյունակ 1 Էջ 116
ԲԱՅՑ «բայց, սակայն միայն», բայց ի «բացի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *b(h)e(g'h)- «բացի» բաղարկությո՞ւն
Հավանաբար կապված է բաց (բաց ի, ի բաց) ձեւի հետ, բայց հնչյունական համապատասխանութիւնը չի բացատրված։ Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *b(h)e(g'h)- «բացի» նախաձեւի հետ (բաղարկությո՞ւն)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆԴԱԳՈՅՇ «ցնդաբանութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. band «կապ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. goš «ականջ»
ենթադրուող մ. պ. band «կապ» եւ goš «ականջ» բառերի բաղադրական առնչութիւնը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանդագուշել, բանդագուշանք, բանդագուշան
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆՁԱՌ «ինչ-որ նիւթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *bheng'h- «խիտ, գէր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhng'h-)
Անստոյգ բառ (*բանձ +առ?): Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *bheng'h-, *bhng'h- «խիտ, գէր» արմատի հետ