Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1906 բառահոդված (էջ 11/191)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԵՂԹ (-ի, -ից) «արջառաջի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել»
թերեւս հայկական կազմություն է՝ ան- ոչ ժխտական նախածանցով եւ *փեղթ «կտրված (կաշվի) շերտ» բառով, որ կարող էր գալ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել» արմատից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔԱՏ «կարոտ, աղքատ, նվաստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «հարկադրանք, անհրաժեշտություն» -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով (հմմտ. աղքատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքատանալ, անքատիլ, անքատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀνάγκη
«անհրաժեշտություն, հարկադրանք, տառապանք, կարիք, պահանջ»
կիմր.
angen
«կարիք, անհրաժեշտություն»
կոռն.
anken
«կարիք, անհրաժեշտություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՈԳԻ (ոշոգի, ուշոգի) «առանձին, հատուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. āšōγ (ušōγ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաշոգ, առոշոգի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 220
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՊԱ «հետո, վերջում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. apa «հեռու, զատ»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. apa «հեռու, զատ»
Քիչ հավանական է ենթադրել փոխառություն խեթերենից, որտեղ՝ appa «հետո, հետ, նորից»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապագայ, ապաժաման, ապաժամանութիւն, ապառնի, յապաղել, յապաղութիւն, անյապաղ, ապաթարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթերեն
appa
«հետո, հետ, նորից»
Էջ 67, սյունակ 1 Էջ 67
ԱՊ(Ա)ՂԱՍ (ապաղաս) «դյուրալույծ պաս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπαλος
երկուսն էլ կասկածով
Մատենագիտություն
H. AG 341; Աճ. ՀԱԲ 227
Էջ 67, սյունակ 1 Էջ 67
ԱՊԱՐԱՀ (-ի, -ից) (ապարախս, ապահար, ապառահ) «դաշտան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ābrāh
բաղադրութիւններում՝ «կղկղանք, թերութիւն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապարահանոց, ապարահնութիւն, ապարահեղ, յապարահեղանց, ապահարել, ապահարութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 230
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՐՈՒՄ(Ն) «վրանի ծոպ, եզրապել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՒԷՆ (-ի) «ապաստան, վստահելի մարդ, օգնական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
թեեւ բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապաւին (-իլ), ապաւինութիւն, անապաւէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
vaēna
հ. պ.
vaina
Էջ 70, սյունակ 1 Էջ 70
ԱՊՈՌՆԱ «արտահոսություն ունեցող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπόρροια
փոխատու լեզու՝ ասոր.
հունարենից. հմմտ. ἀπόρροια (թերեւս ասորերենի միջոցով):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 236