Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 250 բառահոդված (էջ 11/25)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՉ «թեր կամ փարշ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Խտճել (խուչթել) «քարշել» (տե՛ս) հոդուածի աղաւաղումը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՑ (-ի) «խուց, փոքր սենյակ, մենարան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khusko (ըստ Օլտենիի՝ *khatio-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խցարգել, խցատոր, խցիկ, խառնախուց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խոտ
հ. խլ.
skjōl
«ապաստան»
գոթ.
hūs
«տուն»
հ. անգլ.
hūs
«տուն»
հ. վ. գ.
hūs
«տուն»
շվեդ.
hydta
«խրճիթ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 422-423
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՓՆ (խուփ «փակ») «խուփ, կափարիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-ph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խփ(ան)ել (-նուլ), խփրնկեց, բացխփ(ն)իկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
skāuti, skunāti
«ծածկում է»
հայ.
ցիւ
հուն.
σκυνια
«հոնքեր»
լատ.
cucullus
«գլխադիր, գլխանոց»
հ. վ. գ.
scūr
«ծածկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 423
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԻՂ (բրբ. խստուտ, խստոռ, խտիկ) «գրգիռ, մարմաջ, խտղտանք, խուտուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k"ed- «խայթել, ծակել, սրել, մղել, խթանել, դրդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k"hēdilo-) ՞
Արմատը թերեւս պատկերավոր-բնաձայնական բնույթ ունի, եւ նման ձեւեր տարածված են նաեւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտղտել, խտղտանք, խտղտումն, խտղտելի, խստողումն, խստողտիլ, խստողոտել, ակնախստիղ, ակնախստիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
hvot
«մղում, խթանում, դրդում»
հ. վ. գ.
(h)wezzen
«գրգռել, բորբոքել, սրել»
ֆինն.
kutittaa
«խտղտել, խուտուտ ածել»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 140
Տե՛ս նաեւ
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱՑ (-ից) «կոշկաթել, բաճկոնի թել, բուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrokso- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրացել, խրացատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
so-kričiti
«ի մի ձգել»
ռուս.
крячить
«պտտել-ամրացնել»
նորվ.
herkja
«իրար կապել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121
Էջ 355, սյունակ 1 Էջ 355
ԽՐՈՒԿ II «կինաբարիս, կարմիր ներկ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
խրուկ բուսանվան հետ շփոթելու արդյունք։
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՄ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց) «հյուսված մազ, մազահյուս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. çami, çamsami «արտեւանունք»
փոխատու լեզու՝ վրաց. sa-m-isi «գեղմ»
աղբյուրից. հմմտ. վրաց. çami, çamsami «արտեւանունք», sa-m-isi «գեղմ»։ Աբաեւը (ИЭСОЯ 1, 337) տալիս է վրաց. çami «մազ», sam-isi «քուրձ, մազահագուստ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծամակալ, ոսկեծամ, ծամաւոր, ծամթել, ծամկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
çami
«մազ»
վրաց.
sam-isi
«քուրձ, մազահագուստ»
Մատենագիտություն
ИЭСОЯ 337
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵԹԵՒԹԵԼ «սվսվախոսել, սեթեւեթել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Կրկնավոր կազմութիւն՝ պատկերավոր-բնաձայնական ծեթ արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ I -ի, ուշ՝ -ոյ «կաթիլ, շիթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «կաթել» կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷǝt- > *gʷet- «կաթել» արմատից (կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթել, կաթոգի(ն), կաթոգնիլ, կաթուած, կաթոտ, կաթիլ, կայլ-ակ, խանդակաթ, շողակաթ, սրտակաթ, սերմնակաթ, մեղրակաթ, մշտակաթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
gutta
«կաթիլ» *e- ձայնավորի թուլացմամբ
հ. իսլ.
bannae
«կաթիլ, կաթ» *gʷǝtsnia-՝ ըստ Ռասմուսենի
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 137
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹԵԼ «կողմ (՞)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս պետք է ուղղել կարթել «ճանապարհը ծռել»: