Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՆՉ
(-ոյ, -ի, -ից)
«բարձրաձայն լաց, կանչ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kan-
«երգել, հնչել»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ
բնաձայն կազմութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է անմիջապես բխեցնել հնդեւրոպական *kan- «երգել, հնչել» արմատից (առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանչել,
կանչիւն,
կանչուկ,
լալականչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 517
Էջ 390, սյունակ 1
ԿԱՐ
II
«կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. karī
«ակտիվություն»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kar
«ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարաւոր,
կարատրիլ,
կարութիւն,
կարի,
կարեպետ,
կարեվէր,
կարեւոր,
տկար,
տկարանալ,
անկար,
անկարելի,
ապիկար,
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kaδi (kaδe)
«շատ, կարի, հույժ»
հուն.
βριαρος
«ուժեղ»
հ. իռլ.
brīg
«ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528;
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 391, սյունակ 1
ԿԱՐԳ
(-ի, -աց)
«կարգ, հրեշտակախումբ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անյայտ է։ Ըստ Հ. Բեյլիի (DKS 441)՝ վրաց. kargi «լաւ» բառի հետ (*karg) (վերականգնում է խոտ.-սակ. hamgalj «հաւաքել» ձեւի հիման վրայ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարգել,
կարգալից,
կարգաւոր,
կարգաւորութիւն,
կարգիչ,
դասակարգ,
ծննդակարգ,
ժամակարգութիւն,
յառաջակարգ,
յարակարգել,
շնորհակարգութիւն,
բարեկարգ,
գլխակարգութիւն,
զրուցակարգութիւն,
անկարգ,
կարգադրել,
կարգադրիչ,
կարգազուրկ,
կարգախօս,
կարգապահ,
կարգապահական,
կարգապահութիւն,
անկարգապահ,
գիտակարգ,
օրակարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kargi
«լաւ»
խոտ.-սակ.
hamgalj
«հաւաքել»
Մատենագիտություն
DKS 441
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԻԱՏՈՍ
««պաշտելի, երկրպագելի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
caritas
«հարգանք, սեր»
(°)
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԱՓԱԿ
«աքաղաղի ձագ, որձակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *gē(i)-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gə-ph-)
կապ ունենա հնդեւրոպական *gē(i)- «երգել, կանչել» արմատի հետ (*gə-ph-՞), որտեղից` լիտվ. gaidys «աքաղաղ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaidys
«աքաղաղ»
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԿԵՂ
(բրբ.)
«մեղագռավ, սովորական ներկարար»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«բնաձայնական արմատ»
քիչ հավանական է
բնաձայնական կրկնություն: Քիչ հավանական է հնդեւրոպական *kel- բնաձայնական արմատին հանգելը (առանց տեղաշարժի կ-ով), եթե նկատի առնենք, որ այդ արմատից ծագող աքաղաղ բառում *k-ն ենթարկված է սովորական տեղաշարժի *k > ք:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԹՂ
(*կիթղ- կամ *կութղ-)
«թռչնի ձայն, կռինչ, կռիւնչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēi-t(h)-)
Աճառյանը համարում է բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթղաձայն,
կթղալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
giedóti
«երգել, կանչել»
լիտվ.
gaidys
լատվ.
gaîlis
«աքաղաղ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 584
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻԶԱՐԵԼ
«նվագել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կապ ունենա կեզն «թեք» արմատի հետ
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԶ
«կողակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ վրաց. kozaki
«ուղտի ձագ»
Աճառյանի ենթադրությունը (ՀԱԲ 2, 614) կոզեռ(ն) «անչափահաս, մանուկ» բառի հետ միասին (տե՛ս) ակկադերենից ծագելու մասին անհավանական է։ Թերեւս պետք է առանձնացնել կոզ- ընդհանուր արմատը, որի համար հմմտ. նաեւ վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզոակ,
կոզակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kozaki
«ուղտի ձագ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 614
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂԿՈՂԻԹ
«կզակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gol-)
*gol- > կող
Կրկնավոր կազմություն՝ *կող- անծանոթ արմատից՝ -իթ վերջածանցով... *կող-ը կարող է ծագել հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից (*gol- > կող)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gagelɛa
«գիսատոր»
<*gelgalnā-
հուն.
γαγγλιον
«ուռուցք, ելունդ»
ռուս.
желбок
«ուռուցք, խոպ, ելունդ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։