Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 175 բառահոդված (էջ 11/18)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱԳ (-ու, ուշ՝ -ունք) «ձագ, ճնճղուկ, (մի) թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hag- արմատից
փոխատու լեզու՝ պ. zāg «ձագ, հաւի ճուտ»
փոխատու լեզու՝ ալբ. zag «թռչուն»
փոխատու լեզու՝ ալբ. zogu «հաւի ճուտ»
Ըստ Հիւբշմանի (AG 185), իրանական փոխառութիւն է, բայց այս դէպքում սպասելի էր աւելի շուտ *զագ ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձագախառն, ձագարան, ձագախոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 141; AG 185
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱԳԱՐ (ձագառ) «ձագար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'heu- «լցնել, թափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'hu-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձագարաձեւ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 128
Տե՛ս նաեւ
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱԳԵԼ (ձակել) «չափել» (բբ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
նոյնն է ձագար բառի արմատի հետ (-ար-ը վերջածանց է)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱՄՁԱՄ (ձանձամ) «տգեղ, գարշ» (բբ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անյայտ է։
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՒԱՐ «կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu- «հացահատիկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-) հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yava-
«հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ.
javai
«հացահատիկ» *i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԵՒ (-ոյ, ուշ նաեւ` -ի) «ձեւ, արտաքին տեսք, կերպարանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'heu- «լցնել, թափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'heuo-)
արմատից. հմմտ. հայ. ձոյլ, ձագար:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձեւանալ, ձեւողանալ, ձեւիչ, տձեւ, տձեւութիւն, անձեւ, կաքաւաձեւ, կամարաձեւ, ծաղկաձեւ, գրածեւ, դաշտաձեւ, բոլորաձեւ, լեռնաձեւ, ձեւաբանութիւն, ձեւապաշտ, ձեւափոխել, ձեւափոխութիւն, ձուաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χέω
«լցնել, թափել»
հ. շուեդ.
giuta
«ձուլակաղապար»
Մատենագիտություն
H. AG 469; Աճ. ՀԱԲ 150; Pok. IEW 447
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԻԳ «ձիգ, պիրկ, ամուր, պինդ, երկար, հիւսուածք, գործուածք, զգեստ, արորաձող, նեարդ, նետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei- «քշել, արագ շարժել, նետել, շպրտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'he-gh- կամ *g'hi-u-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձգել, ձգիչ, ձգարան, ակնատաձիգ, քաջաձիգ, նետաձիգ, հրաձիգ, բացաձիգ, լիաձիգ, երկնաձիգ, ձեռնաձգութիւն, ձգձգել, ձգտել, ձգակապ, ձգափոկ, ձգողութիւն, ձգողականութիւն, առաձգական, հրաձգարան, հրաձգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
zaena
«զէնք»
հ. հնդկ.
haya-
«նժոյգ»
հայ.
ձի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 479, սյունակ 1 Էջ 479
ՂԱՄԱԼԱԽ «ագարիկոն (աղարիկոն), մի տեսակ սունկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թյուրքական
Փոխառություն թյուրքական աղբյուրից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աղրբ.
kobalak
«սունկ»
Էջ 480, սյունակ 1 Էջ 480
ՂԱՆՈՆ (-ի, -աց) «փողոն (նվագարան)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. qānūn
փոխատու լեզու՝ հուն. κανών
Մատենագիտություն
H. AG 51; Աճ. ՀԱԲ 165