Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅՐ
(հաւր, հարք, հարանց)
«հայր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pəter-
«հայր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pətrós-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *pəter-՝ *pətrós- «հայր» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայրաբար,
հայրապետ,
հայրենի,
անհայր,
միահայր,
քաջահայր,
զուգահայր,
նախահայր,
թագավորահայր,
խոստովանահայր,
հաւրեղբայր,
հայրենակից,
հաւրու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pita(r)
հուն.
πατήρ
սեռ. πατρός
լատ.
pater
հ. իռլ.
athir
Մատենագիտություն
H. AG 463;
Աճ. ՀԱԲ 32
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՆՃԱՐ
(ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն,
հանճարել,
հանճարեղ,
անհանճար,
անհանճարութիւն,
բազմահանճար,
կորովահանճար,
տղայահանճար,
գերահանճար,
հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hang'r-
«մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530;
Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՇՏ
«հաշտ, խաղաղասեր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āštīh
փոխատու լեզու՝ պ. āšti
փոխատու լեզու՝ ավ. āxšti
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաշտել,
հաշտեցուցիչ,
հաշտութիւն,
հաշտարան,
հաշտարար,
արագահաշտ,
դյուրահաշտ
Մատենագիտություն
H. AG 179, 513;
Աճ. ՀԱԲ 43;
Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՍ
I
(-ի, -ից)
«հասնելը, հասունություն, հասակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *enek-
«հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել,
հասակ,
հասակակից,
հասակաչափ,
հասուն,
հասու,
հասույթ,
հասկանալ,
բարեհասակ,
անհասակ,
երագահաս,
տհաս,
ձեռնհաս,
վերահաս,
կարճահասակ,
վաղահաս,
վաղահասակ,
հասութաբեր,
հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asnoti
«հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 454, սյունակ 1
ՀԱՄԱՍԱՐ
ուշ՝ -ի, -ից, -աց
«հավասար, նման, միատեսակ, ընդհանուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hāvasār
հմմտ. պրթ. hāv(a)sār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւասարել,
հաւասարորդ,
հաւասարութիւն,
հաւասարակշիռ,
համահաւասար,
զուգահաւասար,
չաւասարի,
հաւասարակշռութիւն,
հաւասարակողմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
hāv(a)sār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69;
Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 454, սյունակ 1
ՀԱՎԱՔ
I
(աւաք)
«հավաքված», «բուժել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«համ-»
հ.-ե. արմատ՝ *uekn
ավ. vak- «խոսել»
փոխատու լեզու՝ իրան. *hamvak-> havak
իրանական աղբյուրից՝ իրան. *hamvak-> havak (հնդեւրոպական *sem- «համ-» եւ *uekn> ավ. vak- «խոսել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւաքել,
հաւաքումն,
հաւաքարան,
հաւաքական,
հաւաքիչ,
զանազանահաւաք,
բազմահաւաք,
զուգահաւաքել,
ծաղկահաւաք,
համահաւաք,
հաւաքածու,
հաւաքոյթ,
զաւրահաւաք
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՌԻ
«հեռու, օտար, անմասն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«անցկացնել»
հմմտ. գոթ. fairra, հ. հնդկ. pára-, հուն. πέρά «հեռու»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեռոյ,
հեռուստ,
հեռաբնակ,
հեռանալ,
հեռաստան,
հեռաստանեայք,
հեռարձակ,
հեռաւոր,
հեռակայ,
հեռատես,
հեռանկար,
անհեռատես,
զուգահեռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
fairra
հ. հնդկ.
pára-
հուն.
πέρά
«հեռու»
Մատենագիտություն
H. AG 466;
Աճ. ՀԱԲ 82;
Ջահ. ՀԼՊ 143
Էջ 459, սյունակ 1
ՀԵՐՔԵԼ
«դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk-
«ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-)
*-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ,
հերքութիւն,
հերքումն,
դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
spark
«ոտքով հրել»
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՌ
«պտոյտ, շրջան, գալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-s-
«պտտել, շրջել»
հ.-ե. արմատ՝ *spei-
«պտտել, շրջել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռիկ,
հռիգայել,
հիռալ,
հիռական,
արագահիռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπεῖρα
«շրջան, գալար»
հայ.
փարել
<*phor-
Էջ 466, սյունակ 1
ՀՈՍ
«հոսում, հոսք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոսել,
հոսիչ,
հոսանք,
յորդահոս,
յորդահոսան,
մեծահոսան,
բազմահոս,
կարկաչահոս,
առատահոս,
երկնահոս,
երագահոս,
դառնահոսան,
դարահոս,
դիւրահոս,
գետահոս,
բիւրահոս,
եալթնահոսան,
ծովահոս,
հողմահոս,
ջրհոս
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։