Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 201 բառահոդված (էջ 11/21)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
á-gam
«գնացի»
հուն.
ἔβην
«ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱԿՈՒՂ (-ոյ) «փափուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gag- «կլոր բան, գունդ» եւ *-ul ածանց
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել, կլոր բան» կրկնաւոր կազմութիւն
Կամ կրկնաւոր կազմութիւն (մամուլ, մամուռ տիպի), կամ ինչ-որ *կակ- արմատից -ուղ ածանցով կազմութիւն։ Երկու դէպքում էլ հնարաւոր է կապը «ուռչել, կլոր ուռուցք, կլոր» գաղափարի հետ, եւ պէտք է ենթադրել կամ հնդեւրոպական *gag- «կլոր բան, գունդ» եւ *-ul ածանց, կամ *gel- «գնդ(վ)ել, կլոր բան» արմատից կրկնաւոր կազմութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կակղել, կակղանալ, կակղամիտ, կակղոտ, կակղութիւն, կակղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
cicel, cycel
«փոքր կարկանդակ»
հուն.
γαγγλία
«ուռուցք»
Էջ 376, սյունակ 1 Էջ 376
ԿԱՂԱՔԵԼ (կաղուիլ, կրուիլ) «կուչ գալ, կծկվել, սառչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սառչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geldu-, *gel(ō)-) արմատից
թերեւս բաղադրված *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελανδρον
«սառը, պաղ»
լատ.
gelū
«սառնամանիք»
խուլ.
kala
«ցուրտ լինել, սառչել»
հ. հնդկ.
gula
«գնդակ»
ռուս.
желвак
«ուռուցք, ելունդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 495; Ջահ. ՀԼՊ 124
Էջ 377, սյունակ 1 Էջ 377
ԿԱՂՇՆԱԿ «կուռ, տափափուշ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս կաղանչանն բուսանվան տարբերակն է՝ իմաստի շփոթմամբ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Էջ 378, սյունակ 1 Էջ 378
ԿԱՃԻՏ (կատիճ) ««սուրբ» («նուրբ»?)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
«նուրբ» իմաստի դեպքում կապվում է կաճ «նուրբ» բառի հետ
Էջ 380, սյունակ 1 Էջ 380
ԿԱՅԱՆ «տուն, կայարանապետ, անկայուն, կիսակայարան եւ այլն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ» նաեւ` *gʷem-
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տուն, կայարանապետ, անկայուն, կիսակայարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βάσις
«քայլ, ընթացք. հիմք, կայունություն» <*gʷmtis-
հ. հնդկ.
gatí
«քայլ, շարժում, պատճառ, հիմք, վիճակ»
Էջ 380, սյունակ 1 Էջ 380
ԿԱ(Յ)ՆՈՒԱԾ (կայնուած) «շիճուկ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Թերեւս կանգնել բայի բարբառային կայնուած ձեւից` իմաստի մասնակիացմամբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՌ I «կառուցում, կանգնեցում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
բուն արմատական մասով կապված է կալ, կայ-, կանգ արմատների հետ եւ ծագում է *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» արմատից՝ իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
-կառել, նաւակառել, կառուած, նաւակառու, ոտնակառել, կառուցանել, կառուցումն, կառոյց, ակնակառոյց, հաստակառոյց, երկնակառոյց, ինքնակառոյց, կալակառոյց, կանխակառոյց, կառչիլ, կարկառ, կառակոյտ, կարկառել, քարակարկառ, լեռնակարկառ, խեցակարկառ
Էջ 386, սյունակ 1 Էջ 386
ԿԱՌՆ I «թաղիք»
Ստուգաբանություն ()
Թերեւս նույն ծագումն ունի, ինչ կառկուռ «հաճախ» բառը (տե՛ս)՝ սկզբնական «խիտ» ընդհանուր իմաստից։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՍԿԵԼ ««պղծել, խախտել» կամ «դադարել, պակասել» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Երկրորդ իմաստի դեպքում թերեւս կապ ունի կասել բայի հետ:
Տե՛ս նաեւ