Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 134, սյունակ 1
ԲՈՀԲԵԼ
II
«խաբել, դավաճանել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ իրան. հր-
փոխատու լեզու՝ թրք. բոհրել
«խորովել, աղանձել»
Ենթադրվում է իրանական ծագում (հմմտ. հր-), բայց իրանական այդպիսի ձեւ չի հավաստված: Աճառյանը հնարավոր է համարում դիտել որպես թրք. բոհրել «խորովել, աղանձել» բայի մի առումը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 464
Էջ 135, սյունակ 1
ԲՈՅՍ
-ոյ
«բույս, զարմ, սերունդ, ծնունդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu-
«աճել, բարգավաճել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhou-ko-)
Աճառյանը -ս-ն համարում է ածանցական, մինչդեռ *u-ից առաջ *k-ն դառնում է ս։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բուսանիլ,
բուսաբեր,
բուսարձակ,
բուսուկ,
ընդաբոյս,
մոլաբոյս,
ընդվայրաբոյս,
մայրաբուսակ,
ինքնաբոյս,
բնաբոյս,
բարեբոյս,
առատաբոյս,
խոտաբոյս,
բուսարան,
բուսաբանական,
բուսաբանութիւն,
բուսականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φυτόν
«բույս, բողբոջ, զավակ, սերունդ»
ռուս.
билье
«բույս»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 136, սյունակ 1
ԲՈՐ
«բոր (հիւանդութիւն), բորոտութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
փոխատու լեզու՝ սողդ. βr'wk'
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *bhor- *bher- «ծակել, կտրել, ճեղքել» արմատից։ ավելի հաւաստի է համարում բխեցնել իրանական աղբիւրից` իբրեւ վկայութիւն բերելով սողդ. βr'wk' բառը` ըստ Գոբյոյի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորոտ,
բորոտութիւն,
բորոտիլ,
բորոտանալ,
բորութիւն,
քած բոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhárvati
«կրծում է, ծամում է, ճարակում է»
հայ.
բիր
հուն.
*φάρω
«ճեղքել, մանրել»
լատ.
forō
«ծակել»
լատ.
feriō
«խփել, հրել, ծակել, ճեղքել»
լիտվ.
berrt
«սրորել»
իմաստի համար` հմմտ. լատ. scabō «քերել» եւ scabies «բոր, քոս»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 475
Էջ 137, սյունակ 1
ԲՈՐԲՈՍ
«մգլոտություն, մգլվածություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ արդյոք բերել բայի հետ (անբացատրելի է բոր-ի եւ բոս-ի հարաբերության համար, թերեւս, հմմտ. քոր եւ քոս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորբոսահամ,
բորբոսահոտութիւն,
բորբոսային,
բորբոսիլ,
անբորբոս,
անբորբոսային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 137, սյունակ 1
ԲՈՐԵՆԻ
(-ի, -ից)
(բորեան, բորայ, բորէ)
«բորենի, մարդագայլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«փայլուն, թխասպույր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
+ենի ածանց
*-n-ով կազմության համար (հայերենում հետագայում ձեւափոխված)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhalla-
հ. վ. գերմ.
bero
«արջ»
ավ.
bawri
«կուղբ, ջրշուն»
լիտվ.
beras
«աշխետ, շագատ»
ավ.
bawraini
«կուղբ, կղբային»
հուն.
φρύνη, φρύνος
«խլուրդ, գորտ»
լատ.
fibrinus
«կղբային»
հ. վ. գերմ.
brun
«շագանակագույն»
պրուս.
brunse
«մի տեսակ ձուկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Էջ 138, սյունակ 1
ԲՈՒԽ
(ուշ՝ բուղխ)
«բխում, ծիլ, ընձյուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *b(h)(e)u-
«փչել, ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhu-kh-)
այս արմատից տարբեր է համարվում *bheu- «աճել» արմատը, որից ծագում են հայ. բոյս եւ բոյն բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բ(ղ)խել,
բղխիչ,
բղխումն,
ջրաբուխ,
մշտաբուխ,
հանապազաբուխ,
հրաբուխ,
ծաղկաբուխ,
կրկնաբուխ,
յանկարծաբուխ,
յորդաբուխ,
լուսաբուխ,
գեղաբուխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
buhil
«բլուր»
հ. իռլ.
bōla
«ելունդ, կուտք»
<*buhlōn
Տե՛ս նաեւ
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒԿ
«պարանոց, կոկորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheug-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhug-)
իմաստային անցման համար՝ հմմտ. լատ. collum, գոթ. hals «պարանոց» հ.-ե. *kuel- «շուռ տալ, պտտել» արմատից, այլեւ՝ ռուս. шея «պարանոց», սերբախորվ. owujati «շուռ տալ» բայի կողքին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhúja
«թեւ, կնճիթ»
գոթ.
biugan
«ծռել, թեքել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 37
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒՆ
(-ի, -աց, հզվդ. -ոյ, -իւ)
«ծառի բուն, կոթ, հիմք, հիմնամաս, բուն, հիմնական, սկիզբ, ծագում, եզր, վերջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. bun
փոխատու լեզու՝ պ. bun
Հնարավոր է բաղադրություն բնիկ հնդեւրոպական *bhuno-ից ծագող ձեւի հետ (*bheu- «աճել» արմատից, որից՝ բոյն, բոյս), ինչպես ցույց է տալիս -ոյ հոլովումը, եթե սա համաբանական չէ։ Պոկոռնին համարում է բնիկ հնդեւրոպական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնակ,
բնիկ,
բնութիւն,
բնական,
բնաբարձ,
բնադիր,
բնածին,
բանիբուն,
նիզակաբուն,
միաբուն,
համաբնեայ,
ողորմաբուն,
բնագէտ,
բնագիտութիւն,
բնականոն,
բնատուր,
բնոյթ,
բնութագիր,
բնութագրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484;
H. AG 123;
Աճ. ՀԱԲ 483-484;
Pok. IEW 177
Տե՛ս նաեւ
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒՆՁ
II
(բունձ)
«բութ, զուլ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhonio-
«խփել, վիրավորել»
իմաստի անցման համար՝ հմմտ. *bhau-/*bhu- «խփել» արմատից՝ *bhu-t->բութ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
banta-
«հիվանդ, տկար»
գոթ.
banja
«հարված, վերք»
Էջ 140, սյունակ 1
ԲՈՒՏ
I
(բութ)
«ուտելիք, կերակուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhug-
«վայելել»
*u-ից հետո քմայնացած *g-ի (*g'-ի) *g'>տ անցման համար
հմմտ. *trəg-> արատ (արած-ել), *bhrg'uo- > բարտի եւ նույնիսկ *g'əlou- «տալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բտել,
բտկան,
բտոց,
խոտաբուտ,
խոզաբուտ,
ընդաբուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բոյժ (բուժ)
հ. հնդ.
bhoga
«վայելում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 487
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։