Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 108 / 160
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՆ
I
«պտույտ, ոլորք, կոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn-
«պտտել(?)»
որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել,
մանելիք,
մանոց,
մանուած,
մանուածապատ,
մանուածոյ,
ոսկեման,
չուանաման,
բազմաման,
բարակաման,
խառնամանել,
կտաւամանութիւն,
մագմանոց,
շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել «շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 507, սյունակ 1
ՄԱՆԴԻԿ
(մանդ, մանդի, մանտի)
«երկականի պայուսակ, խուրջին»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական? mandiki
(թերեւս)
Սակայն ավելի հավանական է հայ. եւ վրաց. բառերը փոխառյալ համարել մի երրորդ (իրանական՞) աղբյուրից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
—
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 252
Էջ 508, սյունակ 1
ՄԱՆԿԻ
(ԲՀ՝ մանկիտիս «խաղաղություն»)
«տի կամ խաղաղություն»
Անստույգ
Ըստ ԲՀ-ի հրատարակչի, մանկիտիս-ը հավանաբար կազմված է մանուկ եւ տի բառերից, բայց կարող է լինել նաեւ մանկտի-ի աղավաղված ձեւը, բայց անհասկանալի է «խաղաղութիւն» բացատրությունը:
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՈՒԿ
(-ան, -ունք)
«նորածին, երեխա պատանի, երիտասարդ, սպասաւոր, զինուոր, փոքր ձագ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել, առանձին, մեկուսի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-)
*-u-ով հիմքով
-ուկ-ը համարւում է ուշ յաւելում, բայց հնարաւոր է ենթադրել *mǝnu-kon- սկզբնաձեւ՝ *-k-ի (անտեղաշարժ *k) պահպանմամբ՝ -կն (սեռ. -կան), ուղղականում -ն-ի ուշ անկմամբ (-ուկն-ի համար՝ հմմտ. ձուկն, մուկն, արմուկն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանլիկ,
մանլուկ,
մանլտի,
մանկանալ,
մանկամարդ,
մանկամայր,
մանկաբարձ,
մանկաբարոյ,
մանկապէս,
մանկակորուստ,
գեղեցկամանուկ
Նոր՝
մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάνυ «փոքր, քիչ» (ըստ Հեսիքիոսի)
Մատենագիտություն
H. AG 272;
Աճ. ՀԱԲ 255
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՉ
«տղա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mṇkio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 256) համեմատում է լատ. mās «տղամարդ, տղա» բառի հետ, որը հնդեւրոպական այլ զուգահեռներ չունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանչուկ,
մանչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
manāk «մի քիչ»
մ. վ. գ.
manc «պակասութիւն, կարիք»
լիտվ.
meñkas «թոյլ, սուղ, քիչ, աննշան»
բոխս. B
mänk- «ստոր լինել, ենթարկուել»
խեթ.
maninku- «կարճ, մօտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138;
Աճառեան (ՀԱԲ) 256
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՇ
I
«մաշ, ուտելի մի ընդեղէն՝ մանր ոլոռ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. māš
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 258
Էջ 510, սյունակ 1
ՄԱՇ(ԻԿ)
«(կրունկով) կոշիկ»
Փոխառություն
Սխալ ստուգաբանությամբ կապվել է մաշ «մաշված կոշիկ» բառի հետ։ Վրացերեն mašia «կանացի կրունկով կոշիկ» բառի հետ միասին փոխառություն է ինչ-որ աղբյուրից (իրանական հնչյունաբանական -իկ վերջավորությամբ)։ Չուբինաշվիլին վրացական բառը համարում է արաբական, բայց այն չի հավաստվում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաշկար,
մաշկակար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
mašia «կանացի կրունկով կոշիկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 260
Էջ 511, սյունակ 1
ՄԱՍԻՐ
(բբ)
«ուրախություն, բերկրանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. masārra
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 264) նմանությունը համարում է պատահական եւ տալիս փոքր ինչ տարբեր մեկնաբանություն («masārr, որ հոգնակին է masarrat բառի», փոխանակ՝ «... որի հոգնակին է masarrat)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մասրել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 264
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
II
(մազդ)
«պինդ, հաստ, թանձր, համբերատար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-to- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> *mat-to- -> մաստ < հ.-ե. *mad-
Բաղադրութիւն՝ մաստ(ն)ութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է փոխառութիւն համարել իրանական աղբիւրից՝ māsta «մեծ», ինչպէս կարծում է Հ. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 222):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաստ(ն)ութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
mast «բտում, պարարտացում»
ալբ.
májmem «հաստանալ, գիրանալ»
սլ.
māscdan «մակարդվել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 222
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՎ(Ի)ԶԱՃ
«աղվիճակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. *mavīzaj
(ըստ Ալիշանի)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 265
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։