Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված
· Էջ 108 / 186
Էջ 450, սյունակ 1
ՀԱՏ
(-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից)
«հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. hattāi-
(թերեւս)
«հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել,
հատուցանել,
հատուցումն,
հատած,
հատուած,
հատու
Նոր՝
հատուկտոր, հատիկ, հատոր, հատկիլ, յատկիլ, վարձահատոյց, անհատոյց, անհատ, վիմահատ, երկաբահատ, տահեկանահատ, դեղահատ, կապարահատ, հատուկտոր, հատուածակողմ, ականատ, ականջատ, հերատ, միջատ, փայտատ, կտավատ, գունատ, բացատ, խրամատ, ծայրատել, գլխատել, քարատել, զատ(ան)ել, զատչիլ, զատական, ընդհատ, անընդհատ, ընդհատել, նհատ, աննհատաբար
հատուկտոր, հատիկ, հատոր, հատկիլ, յատկիլ, վարձահատոյց, անհատոյց, անհատ, վիմահատ, երկաբահատ, տահեկանահատ, դեղահատ, կապարահատ, հատուկտոր, հատուածակողմ, ականատ, ականջատ, հերատ, միջատ, փայտատ, կտավատ, գունատ, բացատ, խրամատ, ծայրատել, գլխատել, քարատել, զատ(ան)ել, զատչիլ, զատական, ընդհատ, անընդհատ, ընդհատել, նհատ, աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 450, սյունակ 1
ՀԱՐ-
«խփում, զարկում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«խփել, զարկել»
ունի նաեւ *-g- եւ *-t- աճականներով ձեւեր
արմատից, որն ունի նաեւ *-g- եւ *-t- աճականներով ձեւեր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարուլ,
հարուստ,
հարուած,
հարիչ,
հարեւանցի(կ),
հարուկ,
հարհարել,
ոտնահար,
խորշակահար,
կողահարել,
խոյահարել,
կացնահար,
դիահար,
եղջերուահար,
երկնահար
Նոր՝
ամսաթահար, հարեւանցիարեն, զարկանել
ամսաթահար, հարեւանցիարեն, զարկանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
perti «ավելով խփել (բաղնիքում), լողացնել»
հ. հնդկ.
prt-
ավ.
pərət- «պայքար»
հ. իռլ.
orgaim «խփել, սպանել, ավերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 53-54;
Pok. IEW 819
Էջ 450, սյունակ 1
ՀԱՐԱՒ
(-ոյ)
«հարավ, հարավակողմ, հարավային քամի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«առաջ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *perə-uo-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարաւային,
հարաւակողմ,
հարաւակոյս,
հարաւացոյց
Նոր՝
արեւելահարաւ, արեւմտահարաւ, հարաւ-արեւելք, հարաւ-արեւմուտք, հարաւահայաց
արեւելահարաւ, արեւմտահարաւ, հարաւ-արեւելք, հարաւ-արեւմուտք, հարաւահայաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
paurva- «առաջին, հարավային»
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ
(բ. հարմունք)
«վարուցանք, արտ, սերմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)-
«վարել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
arvus «վարել»
լատ.
arvum «արտ»
կիմր.
erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Ջահ. ՀԼՊ 113;
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹ
(-ի, -ից)
«հարթ, հավասար, ուղիղ»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *plat-
(անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավ. pərəθu
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
«լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն,
հարթաբարյատակ,
հարթիկ,
անհարթ,
անհարթութիւն,
միահարթ,
դաշտահարթ,
երկնահարթ,
սարահարթ
Նոր՝
հարթաչափ, հարթաչափութիւն, հարթավայր, հարթաքանդակ
հարթաչափ, հարթաչափութիւն, հարթավայր, հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthu- «լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹՆՈՒԼ
(հարթշիլ, արթշիլ, խարթ-)
«խրտնել, վախենալով վեր ցատկել, փախչել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«թպրտալ, ցնցվել, վեր ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prth- *(s)p(h)er-)
*-th- ածանցով
«թպրտալ, ցնցուել, վեր ցատկել» արմատից՝ *-th- ածանցով: հմմտ. հ. հնդկ. sprhayati «եռանդուն լինել», հուն. σπέρζω «նետուել, ցնցուել, թպրտալ»: արմատը հանդիպում է նաեւ ուրիշ աճականներով՝ *-d-, *-g-, *-g'-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անհարթշել,
հարթուցանել,
խարթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sprhayati «եռանդուն լինել»
հուն.
σπέρζω «նետուել, ցնցուել, թպրտալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 58-59;
Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԻՒՐ
(-ոյ)
(հարեւր)
«հարյուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ari-tro-)
«հարմարեցնել» արմատից: հմմտ. հ. անգլ. rim «թիւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարիւրավոր,
հարիւրապետ,
հարիւրամեայ,
հարիւրերորդ,
հարիւրորդ
Նոր՝
հարիւրամեակ, երկհարիւրամեակ
հարիւրամեակ, երկհարիւրամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
rim «թիւ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 113, 158
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
II
(-ի, -աւ, -իւ)
«անհրաժեշտություն, հարկավորություն, ծառայություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«փորձել, վտանգ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-g-)
*ph- սկզբնահնչյունով եւ այլ ածականով` փորձ: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարկ «զարկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկիք,
հարկետուր,
հարկատրիլ,
հարկադիր,
հարկադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα «փորձ»
գոթ.
fairina «հանցանք, մեղք»
հ. իսլ.
far «վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
III
«հարկ, տուրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *harga-
«հարկ, տուրք»
Աղբյուր՝ ավ. harǝk-
«հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան,
հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469;
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐՃ
(-ի, -ից)
«հարճ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ աեւելակովկասյան (՞)
(թերեւս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարճորդի,
հարճորդեգիր,
հարճութիւն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 609
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։