Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված
· Էջ 106 / 448
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂՒՇՈՅ
««փափուկ» կամ «ողորկ» (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂՄՈՆ
««բարձրացած» (ԲՀ «բարձրացեալ». եղիմոն «բարձր արարեալ»)»
Ծագումն անհայտ է
թերեւս Եղիոն (Իլիոն, Տրոյա) հատուկ անվան որեւէ մեկնությունից առնված:
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԾ
«խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g-
«ոչնչացնել, փչացնել, ապականել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ,
եղծումն,
եղծանելի,
եղծագործ,
եղծագործեմ,
եղծական,
անեղծ,
անեղծական,
դյուրեղծ,
առեղծանել,
զեղծ(ան)ել,
զեղծիմ,
զեղծ(եց)ուցանեմ,
զեղծմութիւն,
շնորհազեղծ,
հայրազեղծ,
մարմնազեղծ,
ծայրազեղծ
Նոր՝
զեղծում, զեղծարար
զեղծում, զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι «կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն.
ολεκω «ոչնչացնել, կործանել»
բրետ.
ol «պակասություն, կարիք»
մ. բրետ.
el «պակասություն, կարիք»
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԿ
«գաղջ, գոլ, տաքուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leg-
«կաթել, կաթ-կաթ հոսել»
Եթե ճիշտ է Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 21), որ կապում է լկիլ «հալչել (սառույցի մասին)» բայի հետ, ապա եղկ-ը գալիս է *leg- «կաթել, կաթ-կաթ հոսել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկացուցանել,
եղկութիւն,
կիսեղկ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 21
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՄ
«մեղմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«հանգստանալ, հանդարտվել»
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«բարեհաճ լինել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *el- արմատի հետ, որի տակ միավորվող ձեւերը առանց այն էլ կասկածելի են։ Կասկածելի է կապը նաեւ *sel- արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղմիկ
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՆ
-ին, -ինք, -անց
«էգ եղջերու»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գույնացույց»
(անմիջական նախաձեւ՝ *elno-)
բխում է *elno- *el- գույնացույց արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղնոտն,
եղնորթ,
եղնիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έλαφος «եղջերու»
հուն.
ελλός «մատաղ եղջերու» (<*el-no-)
լիտվ.
elnis
սլավ.
(j)elenь
ռուս.
олень «եղջերու»
Մատենագիտություն
H. AG 442;
Աճ. ՀԱԲ 22
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒԿ
«խեղճ, թշվառ, ողորմելի, ավա՜ղ, ափսո՜ս, վա՜յ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«բնաձայնական»
-ուկ վերջածանցով
Աճառյանը բխեցնում է *leug’- «կոտրել, բեկանել» արմատից, բայց սրանից կա բնականոն լույծ-ը (լուծանել)։ *leug’-ի կողքին *leug- ձեւի առանձնացումը հարցը չի լուծում, որովհետեւ հայերենում *g-ն *u-ից հետո նույնպես պիտի փոխվեր ծ-ի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկություն,
եղկելի,
եղկել,
եղկանք,
եղուկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολολυγή «ճիչ, ողբ»
հուն.
ελεγος «եղերերգ»
հուն.
ελεος «կարեկցություն, խղճահարություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22;
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՋԻՒՐ
(հին՝ եղջեր), -ջեր, -ջերց (-ջերաւ)
«եղջիւր, կոտոշ, պոզ, սրվակ, մի անկիւնազարդ, այծեղջիւր (պտուղ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k’er-
«վերնամաս, գլուխ, եղջիւր, գագաթ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k’reuer- կամ *k’reuro-)
արմատից ենթադրված
*k՛reuer- կամ *k՛reuro- նախաձեւի դեպքում ենթադրվում է *k՛r-ի նույնպիսի զարգացում, ինչպես *bhr-ի դեպքում (աղբիւր եւ եղբայր բառերում), որը քիչ հավանական է․ անհավանական է նաեւ խեթ․ *karauar «եղջիւր» եւ հայ․ եղջիւր բառերի համար *ghr-ով նախաձեւի վերականգնումը (փոխանակ *k՛r-ով նախաձեւի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղջերու,
եղջերատր,
եղջերիկ,
եղջերուաքաղ,
եղջերցել,
միեղջերու,
մահիկեղջիւր,
ռնգեղջիւր,
այծեղջիւր,
միեղջիւր,
եղջերենի,
եղջերաւոր,
եղջիւրաքոյս,
եղջիւրահանդիպեալ
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՍՈՎԹԻ
(Եսիովթ)
«ողորմություն»
(ԲՀ)
Անստույգ (հավանաբար)
առնված է եբրայական ինչ-որ հատուկ անվան մեկնաբանությունից:
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՏԻՒՐ
(հին՝ եղտեր, այլեւ՝ աղտիւր)
«ջրարբի տեղ, ճահիճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-d-, *l-d-)
-իւր վերջածանցով
*el- «փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել» արմատից (*-d- աճականով)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
uldna «բորբոսնել»
հ. հոլ.
ylda «բորբոսահոտ»
հ. վ. գ.
oldar «կեղտի կտոր, կեղտի փշուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։