Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 104 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՑ (ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից) «խոց, վերք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khai-t- «խփել, հրել, խոթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khot-sk`) այլ ձայնավորումով, ինչպես խոթ բառում
արմատի կողքին՝ այլ ձայնավորումով, ինչպես խոթ բառում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոցել, խոցահարել, խոցոտել, խոստել, խոցոտիչ, խոցոտումն, խոցտուկ, ծածկախոց, ծածկախոյց, լերդախոց, չարախոց, սրախոց, գեղարդնախոց, ջրխոց, տիգախոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խայթ
հայ. խեթ
հայ. խիթ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 147
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՒԵԼ «նեղել, չարչարել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «նետել, հրել, հալածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-) պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
արմատից, որ պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
Տե՛ս նաեւ
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՒԶԵԼ (խոյզ) «խուզել, կտրել, հնձել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «կտրել, անջատել, քերել, փորփրել, քչփորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-g'h-)
արմատից, որտեղից նաեւ՝ խզել (խուզ-) ձայնդարձային ձեւը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուզումն, ստորախուզել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒԹ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից) «խոչընդոտ, արգելք, ծովաժայռ, անհարթ (լեզվի ոճի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k(h)eu-t- «խփել, հրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khuto-) *(s)k(h)ai-t- արմատի կողքին
*(s)k(h)ai-t- «խփել, հրել» արմատի կողքին, որտեղից՝ խայթ, խիթ, խէթ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 414; Ջահ. ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒԼ (-ի, -ից) «խուլ, չլսող, լուռ, անխոս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(e)l- «թեքել, ծռել, հենել, ծուռ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլանալ, խլխլել, խլութիւն, խուլակոյր, անխուլ, անխլանալ, անխլաբար, զանխուլ, զանխլանալ, զանխլաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խեղ, շեղ, շիլ
հուն. σκολιος «ծուռ, անարդար, խորամանկ»
հուն. κυλλος «կաղ»
գ. scheel «շիլ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒՂ I (հիտղ), -ի, ուշ՝ -ոյ «հյուղ, տնակ, խրճիթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղատեղի, խղիկ
Նոր՝
հյուղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. cūl «անկյուն, թաքստոց»
հ. իսլ. skjol «ապաստան, թաքստոց»
հ. ֆրիզ. skūl «հյուղ, խրճիթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 416
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒՂ II (մառախուղ «մեգ, մշուշ» բառում)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից, որտեղից՝ հայ. խուղ: Հայ. մառախուղ բառը բուն նշանակում է «մշուշապատ, մշուշածածկ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. obscūrus «մութ, խավար» («ծածկված»)
հ. անգլ. scio «ամպ»
հ. իսլ. skumi «մթնշաղ»
հնտ. — «կիսախավար, կիսամութ»
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒՂԲ (խաղբ) «աղբ, աղտեղություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- (*kāl-) «բիծ, սեւ, գորշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«բիծ, սեւ, գորշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբախուղբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kalana «բիծ, կեղտ»
հ. հնդկ. kalusa «կեղտ, աղբ»
հ. վ. գ. huliwa «խոնավություն, ճահիճ, կեղտ, տիղմ, ցեխ»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 119
Էջ 348, սյունակ 1 Էջ 348
ԽՈՒՃ (խունջ) «խրտվիլակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud- «նետել, հալածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khudio-) *k>*kh անցումով
այս նույն *(s)keu- արմատի *-k աճականով ձեւից է ծագում հ. վ. գ. sciuhen, գ. scheuchen «վախեցնել» բայը. (խրտվիլակ-ը նշանակում է «խրտնեցնող, վախեցնող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուճիճ, խունջիճ, խնջակ, խունջակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. cōdati «քշում է, ստիպում է»
հ. հնդկ. skundatē «շտապում է»
հ. վ. գ. hossen, hotzen «արագ վազել»
Էջ 348, սյունակ 1 Էջ 348
ԽՈՒՃԵԼ «լկել, նեղել, չարչարել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud- «նետել, հալածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheud(i)-) *k>*kh անցումով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. cōdati, cōdáyati «քշում է, մղում է»
հ. իսլ. skjota
հ. անգլ. scēotan «նետել, հրել»
հ. վ. գ. բ. hutzen «քշել, հալածել, հրել»
ռուս. кидать «նետել»
Տե՛ս նաեւ