Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 104 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷԹ «վերնագիր» (ԲՀ)
Անստույգ
Զեդ «վերագիր» բառի աղաւաղուած ձեւը
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 368
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷՐԱՅ «նվէր» կամ «առաջին» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԻՈՒ (եբրայական ամսանուն) «եբրայական ամսանուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ζιού < եբր. ziv
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԻՐԿ (ուշ՝ զուրկ) «զուրկ, զրկված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er- «նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ēr-du-)
հազիվ թե կազմված լինի գ- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական ինչ-որ *իրկ արմատից։ Ճիշտ չէ Հ. Աճառյանը, որ բխեցնում է ասոր. srg «գողանալ» արմատից (ասոր. s-ն գ-ի չի փոխվում, մանավանդ որ այս արմատից է սրիկա բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրկել, զրկիչ, զրկումն, զրկանք, զրկահարանք, անզիրկ, զգայազիրկ, ալազուրկ, եղբայրաձուրկ, ընչազուրկ, կամազուրկ, հողազուրկ, պատուազուրկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԼԱՔԱՐԹ «շեշաքար, որով մագաղաթ են կոկում»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս զլաքարդ (զլաքար՝ -դ հոդով), այսինքն՝ զլաքար՝ որպես քարի տեսակ (ի՞նչ է զլ- կամ (գ)-լա)։
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԱՅԼԻԼ (զմայլանալ) «հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» (անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-) *-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական, զմայլութիւն, զմայղութիւն
Նոր՝
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. miels «սիրելի, հաճելի»
լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի»
ռուս. милый «սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ. miēdhā (ոչ *-l- ով)
ավ. myarla «զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԲԱՂ (զմբադ) «հոգս, մտատանջություն, վայելք (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել, հուզվել»
բաղկացած լինի զ- ածանցից եւ հնդեւրոպական ծագման (ը)մբ-ամբ- (ամբողջ բառում) եւ *ալ-*al- «թափառել, մոլորվել, հուզվել» բաղադրիչներից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմբաղիլ
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՆԻՆ (զնին, զննին) «դիտում, դիտելը, քննություն, որոնում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. a-zinavant- «զգոն, զգաստ, աշխույժ»
Աղբյուր՝ մ. պ. zēnavand «աշխույժ»
Աղբյուր՝ սարրկ. zenin «զգաստ, սրամիտ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զննել, զննելի, զննական, զննարան, զննումն, զննություն, անզնին, հրաշազնին
Նոր՝
անդամազնին, անդամազննություն, զննողական, խորազնին, մանրազնին
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 525
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈՀ (-ի, -ից) «զոհ, ողջակեզ, մատաղ» (կրոն.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *zōhr
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *zōhr.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զոհել (զոհեալ «մատաղամիս»), զոհանոց, զոհարան, զոհաւոր, զոհասէր, պատարագազոհ, մարդազոհ, կենդանազոհութիւն, բրագոհ
Նոր՝
զոհաբերել, զոհաբերութիւն, զոհողութիւն, անձնազոհ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. zaotar «քուրմ, զոհաբերող»
ավ. zaoϑra «զոհահեղուկ (եւ «զոհ»?)»
մ. պ. zōr «օրհնաջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 103
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈՂ «ծոծրակ» կամ «բուն, ցողուն, սյուն» (բբ)
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս զոխ բառի մի այլ գրությունն է:
Տե՛ս նաեւ