Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 103 / 160
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՂԿ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ից, -ոյ)
«փայտ, ճիպոտ, ճիւղ, ծեծ, ձաղկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'halg(h)-
«ճյուղ, ձող»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաղկել,
ձաղկահեր,
ձաղկամազ,
ձաղկանք,
ձաղկուն,
բարձրաձաղկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
galga «ցից, խաչ»
լիտվ.
žalgas «ձող»
Մատենագիտություն
H. AG 469;
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՅՆ
(-ի, -ից)
«ձայն, եղանակ, բառ, լեզու, խօսք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huen-
«հնչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hunii-)
արմատից
Աճ. ՀԱԲ 3, 144 (կասկածելի է համարում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձայնել,
ձայնակից,
բարձրաձայն,
ձայնաւոր,
ձայնատու,
ձայնատուր,
ձայնարկու,
ձայնալար,
ձայնագիր,
ձայնագրութիւն,
ձայնաւոր,
բառաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
ze «ձայն»
հ. սլ.
zvaneti «հնչել»
ռուս.
звенеть «հնչել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 490;
Ջահ. ՀԼՊ 129;
Աճ. ՀԱԲ 144
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՆՁԻՐ
«ձանձրալի, ձանձրույթ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)-
«հառել, սեւեռել»
կրկնավոր
Հազիվ թե բնիկ հնդեւրոպական կրկնավոր *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաձրանալ,
ձանձրալի,
ձանձրանալի,
ձանձրույթ,
ձանձրացկոտ,
ձանձրամիտ
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՒԱՐ
«կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«հացահատիկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-)
հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yava- «հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ.
javai «հացահատիկ» (*i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՒՆ
(ձօն)
«ընծա, նվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’ha-
«կանչել»
հ.-ե. արմատ՝ *g’hu-
«լցնել, թափել»
Աճառյանի կարծիքով
Աճառյանը բխեցնում է հնդեւրոպական *g’hu- «լցնել, թափել» արմատից՝ -աւն մասնիկով (ածանցով), որ հնչյունապես պակաս հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաւնել,
ձօնել,
ձաւնարան,
դիւաձաւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
havati «կանչում է»
ավ.
zavaiti «կանչում է, նզովում է»
լիտվ.
žaveti «կախարդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 413;
Աճառյան (ՀԱԲ) 161
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԵՌՆ
(-ին, -անէ (ձեռք, -աց))
«ձեռք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hes-
«ձեռք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hes(o)r-)
նախաձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձեռն,
ձեռնհաս,
ձեռնարկել,
սակաւաձեռն,
դատարկաձեռն,
երկայնաձեռն,
ձեռնասուն,
ձեռնադրութիւն,
ձեռնամուխ,
ձեռագիր,
ձեռագործ,
ձեռակապ,
ընձեռել,
անձեռոցիկ,
անձեռայք,
ընձեռայք,
միձեռան,
ձերբակալել,
ձերբացի,
ձերբազատիլ,
ձեռնահմայ,
ձեռնափայտ,
ձեռնոց,
անձեռնմխելի,
ձեռագրատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χείρ «ձեռք»
Մատենագիտություն
H. AG 470;
Աճ. ՀԱԲ 149
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԻԳ
«ձիգ, պիրկ, ամուր, պինդ, երկար, հիւսուածք, գործուածք, զգեստ, արորաձող, նեարդ, նետ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei-
«քշել, արագ շարժել, նետել, շպրտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'he-gh- կամ *g'hi-u-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձգել,
ձգիչ,
ձգարան,
ակնատաձիգ,
քաջաձիգ,
նետաձիգ,
հրաձիգ,
բացաձիգ,
լիաձիգ,
երկնաձիգ,
ձեռնաձգութիւն,
ձգձգել,
ձգտել,
ձգակապ,
ձգափոկ,
ձգողութիւն,
ձգողականութիւն,
առաձգական,
հրաձգարան,
հրաձգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
zaena «զէնք»
հ. հնդկ.
haya- «նժոյգ»
հայ.
ձի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԻՐ
(-ի, -ից)
«նվեր, ընծա, շնորհ, ձիրք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'her-
«խնդրել, ուզել, հաճել, սիրել»
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձրել,
ձրի,
ձրիատուր,
ձեռնաձիր,
բարեձիր,
լիաձիր,
լուսաձիր,
կաթնաձիր,
փրկնաձիր,
հոգիաձիր,
ձրիակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
haryati «ախորժել, ցանկալ»
հուն.
chairō «ուրախանալ»
լատ.
horior «քաջալերել, ոգնորել»
ավ.
zara «ձգտում, փափագ»
գ. գերն.
zara «հաճույքով»
Մատենագիտություն
H. AG 470;
Աճ. ՀԱԲ 153-154
Էջ 476, սյունակ 1
ՁՄԵԼ
«դիտել, սեւեռուն կերպով նայել»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hel-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hel-mo- / *g'hlu-me)
բնիկ հնդեւրոպական` *g'hel-mo-(?) (*g'hlu-me) *g'hel- «փայլել, շողալ» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
glyma «մռայլ կերպով, սպառնալից կամ դարանակուտ նայել»
արեւելափրիզ.
glumen «դարանակուտ»
հայ.
ձաղ (հայ-գերմանական զուգաբանություն)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 170
Էջ 476, սյունակ 1
ՁՈՒԽԼ
(ձուլիլ)
«շեղվել, խոտորվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«շեղվել»
Ներկայացնում է ձախել (ձախ) բառի ձայնդարձը եւ ձուլիլ-ի հետ միասին ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- «շեղվել» արմատից` լ > ղ > խ վաղ անցմամբ:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։