Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 103 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻԶ (ճիշտ` երէզ) «կտավաշերտ (որպես կապ), կտավ, երիզ, ժապավեն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *rei-g(')- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *rei-g'h-) *-g(h)-ն աճական է
հնարավոր *rei-g'h- (*-g(h)-ն աճական է) զուգահեռ ձեւից. այս *reig(')-ն առկա է միայն կելտական եւ գերմանական խմբերում (որոնց միջոցով քմայնութիւնը հնարավոր չէ պարզել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիզափինդ, երիզապնդել, երիզապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ. ric «կապ»
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻՏՍ «զբաղմունք» (ԲՀ «զբաղումն»)
Անստույգ
Աճառեանը (ԲՀ 365) նոյնացնում է երմոս (եռմոս) բառի հետ, որ, սակայն, բերմես «փայլածու» բառի տարբերակն է:
Մատենագիտություն
Աճառեան (ԲՀ) 365
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻՆՋ (-ոյ, -ու) «էգ հորթ, մատաղ կով, կով»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «գլուխ, եղջյուր, եղջերավոր անասուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'rentio-)
հմմտ. հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ» (ըստ Պատրուբանյանի. մերժում է Աճառյանը, ՀԱԲ 2, 56, առանց հաշվի առնելու, որ *k'r-ով սկսվող նախաձեւի դեպքում *k'-ն կարող էր ընկնել, ինչպես k'l-ի դեպքում). (հմմտ. *k'luke-> լսել, *k'lu-ro> լուր)։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցումը կենդանի նշանակող արմատից՝ որոջ բառի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երնջ(ն)ակ, երիժնակ, իգատերնջնակ, իգատերնջայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԻՎԱՐ (-ի, -աց) (երիւար) «նժոյգ, լաւ (ընտիր) ձի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական *rīya(t)-vār(i) (թերեւս) «սերմնահիւթավէժ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիվարիկ, երիվարաշատ, երիվարել, երիվարութիւն, չորեքերիվարեան
Մատենագիտություն
Պերիխանյան, ՄԷՍՁЯ 70
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ (-ի, -աց) «երիտասարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *rētak-sard
Աղբյուր՝ մ. պ. rētak «երիտասարդ»
Աղբյուր՝ պ. sāl «տարի»
հմմտ. մ. պ. rētak «երիտասարդ» եւ sard, պ. sāl «տարի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիտասարդական, երիտասարդանալ, երիտասարդանոց, երիտասարդուհի
Մատենագիտություն
H. AG 148; Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԻՒՐ «հարմար, պատշաճ, ուղիղ, հարթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել, պատշաճել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ritro-)
հմմտ. ավ. ar «ամրացնել», հուն. ararisko «միացնել, ամրացնել, պատշաճել», թոխ. Ա ārwar, Բ ārwer «պատրաստ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիւրած, երիւրել, յերիւրել, յերիւրումն, ըստերիւրել, ստերիւրել, ստերիւրումն, անստերիւր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. ar «ամրացնել»
հուն. ararisko «միացնել, ամրացնել, պատշաճել»
թոխ. Ա ārwar «պատրաստ»
թոխ. Բ ārwer «պատրաստ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 58; Ջահ. ՀԼՊ 113
Տե՛ս նաեւ
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԿ (-ոյ (հնում՝ անեզ.)) «գործ, աշխատանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. arg «գործ»
Աղբյուր՝ սողդ. 'rk «գործ»
հմմտ. մ. պ. (մանիք.) arg, սողդ. 'rk «գործ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկախառնիլ, երկասէր, երկասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 58
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԿԱԹ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց) «երկաթ, երկաթե գործիք, շղթա, կապանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dei- «փայլել, շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)u-) *-u աճականով
նոյն զարգացմամբ, ինչ երկին բառի մէջ՝ ենթարկուած արծաթ բառի ազդեցութեանը. երկաթը հնում կապուած է եղել երկնքի հետ՝ ստացուելով երկնաքարից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկաթագամ, երկաթագործ, երկաթակապ, երկաթապատ, երկաթի, աներկաթ
Նոր՝
երկաթեայ, երկաթուղի, երկաթուղային, երկաթավաճառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. rkina (քարթվելական ձեւ)
մեգր. rkina
լազ. erkina
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԿԱՅՆ (-ի, -ից) (երկեայն) «երկար»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկայնաբազուկ, երկայնաբան, երկայնակեաց, երկայնահոգի, երկայնաձիգ, երկայնամիտ, երկայնել
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԱՆ (-ի, ուշ՝ -ից, -աց) «երկանք, աղացաքար, ձեռքի աղորիք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *guer- «ծանր» (անմիջական նախաձեւ՝ *gurānā- (*gurāuanā-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկանաքար, երկանաղաց, երկանաբեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. gimoyvis
ռուս. жернов «երկանք, երկնաքար»
Մատենագիտություն
H. AG 444-455; Աճ. ՀԱԲ 57