Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 102 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՂՈՌԻԱՍ (լաւդատիաս) «ապրանքագին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. λογάριασις
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅԾ (լոյծ «քանդում, քակում, արձակում») «լոյծ, հեղուկ, հեղուկային»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leug- «կոտրել, խախտել»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 293-294) բխեցնում է *leu-/*lou- արմատից՝ *-ge/o մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուծանել, լուծումն, լուծութիւն, լուծանք, անլոյծ, դժուարալոյծ, զատելոյծ, անդամալոյծ, դիւրալոյծ, անլուծակի
Նոր՝
լուծողական, լուծարք, անլուծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rujáti «կոտրում է, ջարդում է»
հ. անգլ. tolūcan «քայքայել, կործանել»
լիտվ. laučti «կոտրել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 686; Ջահ. ՀԼՊ 136; Աճ. ՀԱԲ 293-294
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅՍ (-ոյ) «լոյս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leuk'- «լուսաւորել, լուսաւոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *leuk'o-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսաբեր, լուսազարդ, լուսակերպ, լուսամուտ, լուսանալ, լուսատու, լուսարան, լուսաւոր, լուսաւորիչ, լուսածել, ինքնալոյս, մշտալոյս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. roká- «լոյս»
հուն. λευκός «լուսաւոր, փայլուն. սպիտակ»
լատ. lūx «լոյս»
կիմր. llug «փայլ»
ռուս. луч «ճառագայթ»
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՏԻԿԱՐԵԼ (դատիկարել) «շատախօսել, լեզուանի լինել» (ԲՀ)
Անստույգ
ձեռագրական շատ տարբերակներով
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐ «փասիանների կամ սիրամարգների ընտանիքին պատկանող մի թռչուն՝ լոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *lā-, *lē- «բնաձայնական արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lo-) տարբերակ
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *loro- ձեւից, որի *lo- արմատը հաւանաբար *lā-, *lē- բնաձայնական արմատի տարբերակն է. (հայ-հունական զուգաբանութիւն)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λαρος «որոր»
Մատենագիտություն
Pok. 650; Աճ. ՀԱԲ 297-298
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՁՆ (-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք) «լորձ, լորձունք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)- «սահել» ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» *-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային, լորձնատեսակ, լորձնատեսակութիւն
Նոր՝
լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. lumbricus «ճիճու» (<*lonabr-īko)
վրաց. lorco «լորձանյութ»
մ. վ. գ. slier «տիղմ, կաւ» (<*sleura)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901; Աճ. ՀԱԲ 298; Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՏՔ «անդամալծկում, ջղաձգութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lerd- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lord-sk-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *lord-sk- ` *lerd- «ծռել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գաել. lurc «կաղ ոտք»
գաել. lorcach, lurcach «կաղ» (<*lord-sk)
հուն. λορδός «կթուած»
հ. վ. գ. lerz, lurc «ձախ»
հ. անգլ. lort «ծուռ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԱՆԱԼ (լուանալ) «լվանալ (փոխաբ. նախատել)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pleu- «հոսել, լողալ, լցնել, թափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pluu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուալիք, լուանալի, լուարան, լուացումն, լուացք, լուացիկ, լուացարար, անլուայ, անլուաց, ոտնալուայ
Նոր՝
լուացարարուհի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. plavatē «լողում է»
հուն. πλεω «լողալ»
հ. վ. գ. flouwen «լվանալ»
լիտվ. pláuti «լվանալ»
հ. սլ. plavati «լողալ»
Մատենագիտություն
H. AG 454; Աճ. ՀԱԲ 300; Pok. IEW 836
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԾ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց, -ից) «լուծ, կշեռքի թե, Կշիռ կենդանակերպ, զոյգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ieu- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *iugo-)
բաղարկված լուծանել բայի արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լծել, լծակ, լծակից, լծակռիւ, լծակցութիւն, լծաբարձ, լծընկեց, լծկան, լծորդ, եզնալուծ, ծանրալուծ, միալուծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. yugá
հուն. ζυγόν
լատ. jugam
խեթ. iuga «լուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 454; Աճ. ՀԱԲ 301; Pok. IEW 509
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒՌ (-ի, -աց) «լուռ, անխոս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kleu- «լսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *klus-ri-) «լսող-լուռ» զարգացմամբ
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լռել, լռելեայն, լռասէր, լռութիւն, լռուն, լռիկ, լռակացութիւն
Նոր՝
լռակեաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հայ. hljōt «ունկնդրում, հանդարտություն, լռություն»
Մատենագիտություն
H. AG 454; Աճ. ՀԱԲ 302; Pok. IEW 606