Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 102 / 160
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՊ
(-ոյ, ուշ` -ի, -ից)
«մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub-
«սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ,
հպաբար,
հպատուր,
հպելիք,
դիւրահուպ,
երկրահուպ,
վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ.
ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՐ
(-ոյ, -ք)
«հուր, կրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peuōr-
«կրակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pur-, *pun-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրացեալ,
հրագոյն,
հրալից,
հրայթեաց,
հրայթք,
հրձիգ,
հրատ,
հրկեզ,
հրդեհ,
հրազարդ,
հրակերպել,
հրաբխային,
հրահրել,
հրացան,
հրացանաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πύρ
հ. վ. գ.
fuir, fiur
հ. իսլ.
fūrr «կրակ»
Մատենագիտություն
H. AG 469;
Աճ. ՀԱԲ 125;
Pok. IEW 828
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՐԻ
«դրախտային գեղեցկուհի (մահմեդական հավատալիքով)»
Ստուգաբանություն
Էջ 470, սյունակ 1
ՀՐԱՇ
(-ի, -ից)
«հրաշք, հրեշտակ, գործ, այլանդակություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ ավ. fraša-
«ուժեղ, հզոր»
Աղբյուր՝ հ. պ. fraša-
«հրաշալի, հիանալի, նշանավոր»
Աղբյուր՝ մ. պ. fraš
«հրաշալի»
մասամբ ամբողջովին փոխառյալ՝ ոչ հայկական կազմություններ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաշագէտ,
հրաշազուն,
հրաշակերտ,
հրաշանիստ,
հրաշակուռ,
հրաշանալ,
գեղեցկահրաշ,
գերահրաշ,
եռահրաշ,
երկնահրաշ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 471, սյունակ 1
ՀՐՁԱԾԵԼ
«պատռել (՞)»
Անստույգ (՞)
Եթե ճիշտ է որոշված իմաստը, ապա հրձ-ը գալիս է հերձ-ից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 136
Էջ 471, սյունակ 1
ՀՐՃԻՒ
(-ի, -ից)
«հրճվանք, ցնծություն»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրճուիլ,
հրճուանք,
հրճուելի,
հրճուալից
Էջ 472, սյունակ 1
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԳ
(-ու, ուշ՝ -ունք)
«ձագ, ճնճղուկ, (մի) թռչուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hag-
արմատից
Աղբյուր՝ պ. zāg
«ձագ, հաւի ճուտ»
Աղբյուր՝ ալբ. zag
«թռչուն»
Աղբյուր՝ ալբ. zogu
«հաւի ճուտ»
Ըստ Հիւբշմանի (AG 185), իրանական փոխառութիւն է, բայց այս դէպքում սպասելի էր աւելի շուտ *զագ ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձագախառն,
ձագարան,
ձագախոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 141;
AG 185
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԽ
(-ու, -ոյ, -մէ)
«ձախ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել»
արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն,
ձախել,
ձախլիկ,
ձախանալ,
ձախող,
ձախողանք,
ձախողիլ,
ձախորդ
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՂ
(-ու)
«ծաղր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hel-
«ուրախ լինել, կատակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hleu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաղել,
ձաղանք,
ձաղածանակ,
ձաղադեմ,
ձաղումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χλεύη «կատակ, ծաղր»
հ. իսլ.
glaumr «ուրախութիւն»
հ. անգլ.
glēo «խաղ, ուրախութիւն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 48;
Աճ ՀԱԲ 143
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։