Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 102 / 236
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՂՈՎԱԿ
(-ի, -աց)
(խողովակի, խողուակ, խողակ, խողով (բբ))
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kuel-
«պտտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(u)holou-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«ծռել»
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k(u)holou-` *kuel- «պտտել» արմատից կամ *(s)kel- «ծռել» արմատից. հմմտ. առաջին դեպքում՝ հ. իսլ. hvel, պրուս. kelan «անիւ», երկրորդ դեպքում՝ հուն. κυλινδρος «գլան»: Հնչիւնապէս հեռու է *kau-l- «դատարկ, դատարկ ցողուն, դատարկ ոսկր» հիմքը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողովակաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hvel «անիվ»
պրուս.
kelan «անիվ»
հուն.
κυλινδρος «գլան»
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅԶ
«որոնում, փնտրտուք, զննություն, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, զննել, դիտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-gh-)
արմատից. այլեւ, *s նախաձայնով` հայ. ցոյց, ցուցանել: Բեյլին (DKS 76) բխեցնում է *(s)keu- «նետ(վ)ել» արմատից կամ նոյն արմատից ծագող իրանական աղբյուրից (հմմտ. խոտ.-սակ. kūys «որոնել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուզել,
մանրախոյզ,
խուզակ,
դատարկախոյզ,
խուզական,
բազմախոյզ,
խուզարկ,
ընդվայրախոյզ,
խուզարկու,
ժամանակախոյզ,
խուզումն,
իրախոյզ,
խուզախնդիր,
լեռնախոյզ,
հետախոյզ,
խուզարկել,
խուզարկիչ,
խուզարկութիւն,
հետախուզութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kavi «խելոք, իմաստուն»
լատ.
caveō «ուշադիր լինել, զգուշանալ»
հ. անգլ.
hāwīan «նայել»
հ. իսլ.
skygna «լրտեսել, գաղտնի հսկել»
հ. իսլ.
skynja «հետազոտել, քննել, հասկանալ»
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՍ
«խուսափում, խոտորում, փախուստ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-(k)-
«նետել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-k-)
արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյսել,
խուսափել,
խուսափոխտել,
խուսափանք,
խուսափակ,
լեռնախոյս,
խուսափողական,
անխուսափելի,
անխուսափելիորեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
scēoh
անգլ.
shy
մ. վ. գ.
schiech «երկչոտ, վախկոտ, վեհերոտ»
մ. վ. գ.
scheuen «խուսափել, խրտնալ»
հ. անգլ.
skyhhan
հ. վ. գ.
suechen «վախեցնել, փախցնել»
Մատենագիտություն
Bugge, IF 447;
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 116
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՁ
-ոյ, ուշ նաեւ -ի, -ից
«խոչնդոտ, արգելք, փուշ, մի տեսակ վերք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khet-
«փայտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khot-o-)
հմմտ. պ. xada «ուղիղ եւ երկար ճյուղ, ձող, կախաղան», հայ. խաչ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոչընդակն,
խոչընդոտն,
խոչոտն,
խոչոտ,
անխոչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
xada «ուղիղ եւ երկար ճյուղ, ձող, կախաղան»
հայ.
խաչ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՊ
«ոլորած մազ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ (s)keu-p/b(h)-
«խուրձ, փունջ, մազափունջ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheub)
կապը հնդեւրոպական *(s)keu-p/b(h)- «խուրձ, փունջ, մազափունջ» արմատի հետ՝ *kheub > խոպ՞. հմմտ. հ. իսլ. skūfr «փունջ, մազափունջ», գոթ. skufta «գլխի մազ», ռուս. чуб «մազափունջ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոպոպ,
խոպոպիք,
խոպոպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
skūfr «փունջ, մազափունջ»
գոթ.
skufta «գլխի մազ»
ռուս.
чуб «մազափունջ»
Էջ 342, սյունակ 1
ԽՈՊԱՑՈՒ
«հարուստ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
կազմված է *խոպ անծանոթ արմատից՝ -ացու վերջածանցով
Էջ 342, սյունակ 1
ԽՈՌՆ
(խոռ, խուռն)
«ուրց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բուսանվանական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khor- (*khorno- ))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոռին,
իշախոռն,
եզնախոռն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κρανος
լատ.
cornus «հոնի ծառ»
հուն.
κρανον
լատ.
cornum «հոն»
հուն.
κερασος «կեռասենի»
պրուս.
kirno «թուփ»
ռուս.
корень «արմատ»
ռուս.
черенок «կոթ»
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏԵԼ
(խոտան, խոտանի)
«արհամարհել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(ed)-
«ճեղքել, ցրել»
կապ ունենա հնդեւրոպական *s(k)h(ed)- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ՝ ֆիզիկական իմաստի անցումով հոգեկանի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտան,
խոտանել,
խոտիչ,
խոտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
скудный «աղքատիկ, նվազ»
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՐ
(խոտորն)
«խոտոր, ծուռ, շեղ, թեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khod-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ (*khod- > խոտ-)։ Արդյոք այստեղ նույնպե՞ս առկա է խ/կ հարաբերությունը՝ խոտոր/կոտոր։ Քիչ հավանական է *khouod- *keu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտորել,
խոտորություն,
խոտորումն,
խոտորնակ,
խոտորնակի,
խոտորնակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκεδανυμ «ցրել, տարածել, բաց թողնել»
անգլ.
scatter «ցրել»
հայ.
շերտ (<*skhedri-)
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐ
(-ոյ)
«խոր, խորունկ, խոր տեղ, փոս, խորին, զորեղ, սաստիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerd-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khoro-)
արմատից, որտեղից՝ հայ. քերել, քորել. մերձավոր իմաստների համար. հմմտ. հ. խլ. skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլավ. *červo «որովայն, փոր, արգանդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորել,
խորին,
Խորին Ասորիք,
խորամիջոց,
խորաջուր,
խորագույն,
խորաձոր,
խորագետ,
խորամանկ,
ծովախոր
Նոր՝
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ»
հ. խլ.
skor «քարթ, ճեղք»
հ. սլավ.
*červo «որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։