Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 101 / 210
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՂԻԿ
(-ան, -ոյ, -ի, -աց)
«ծաղիկ, ծաղիկ, ծաղկախտ, գինու մաք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el-
«պայծառ, զվարթ շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ol- (+ -իկ))
արմատից. հմմտ. հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղկել,
ծաղկաբեր,
ծաղկաբուխ,
ծաղկալից,
ծաղկաձեւ,
ծաղկաքաղ,
ծաղկեայ,
ծաղկոց,
ծաղկուտ,
անծաղիկ,
խնկածաղիկ
Նոր՝
ծաղկաբոյր, ծաղկադարման, ծաղկազարդ, ծաղկահասակ, ծաղկահար, ծաղկակաղամբ, ծաղկաման, ծաղկանման, ծաղկենկար, ծաղկեփունջ
ծաղկաբոյր, ծաղկադարման, ծաղկազարդ, ծաղկահասակ, ծաղկահար, ծաղկակաղամբ, ծաղկաման, ծաղկանման, ծաղկենկար, ծաղկեփունջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελάω «ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366;
Ջահ. ՀԼՊ 125
Տե՛ս նաեւ
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՂՐ
(-ղու, ուշ՝ -ղեր)
«ծիծաղ, ուրախություն, ծաղր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'el-
«պայծառ, զվարթ շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ōl-ōr-)
հմմտ. հայ. ծաղ, հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղրել,
ծաղրալից,
ծաղրախառն,
ծաղրածու,
ծաղրական,
ծաղրասեր,
ծաղրերես,
քաղցրածաղր
Նոր՝
ծաղրանկար, ծաղրանկարիչ, ծաղրաթերթ
ծաղրանկար, ծաղրանկարիչ, ծաղրաթերթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ծաղ
հուն.
γελάω «ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366;
Ջահ. ՀԼՊ 125
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՄ-(ԵԼ)
«ծամելը, ծամում, որոճում, մտքով որոճում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'embh-
«կծել, կրծել, ատամներով ջարդել, ծամել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'mbh-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. jámbhatē, jábhatē «ատամներով բռնել», հուն. γομφίος «ատամ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծամել,
ծամելի,
ծամն,
անծամ,
մեղմածամ,
ծամոն
Նոր՝
անծամելի, դժվարածամ, անծամել, ծամծմել, ծամծմուտ, ծամծմորել, ծամծմացնել, ծամարան, ծամանիկ, ծամուկ
անծամելի, դժվարածամ, անծամել, ծամծմել, ծամծմուտ, ծամծմորել, ծամծմացնել, ծամարան, ծամանիկ, ծամուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jámbhatē, jábhatē «ատամներով բռնել»
հուն.
γομφίος «ատամ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 42;
Աճ. ՀԱԲ 441
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՅՐ
«ծայր, գագաթ, նորածագ արեւի ճառագայթ, գերազանց բան»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ario-)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատի հետ (*g'ario->ծայր?): Անհաւանական է կապը նաեւ վրաց. cweri «ծայր» կամ ակկադ. siru «եզր» բառերի հետ: Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծայրակարմիր,
ծայրագաւառ,
ծայրակոտոր,
ծայրայեղութիւն,
ծայրակտուր,
սրաձայր,
ծայրան(ան)ալ,
ծայրաքաղ,
ծայրան,
ծայրայեղ,
արեւածայրք,
լեզուածայր,
ան-
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆ-
(ճան-)
«ճանաչում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'en-
«ճանաչել, իմանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'no- կամ g'on-)
ճանաչել < *ճանաշել (հմմտ. ծանուցանել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճանաչել,
ծանուցանել,
ծանուցիչ,
ծանաթ,
ծանաթական,
ծանաթաւոր,
ծանաթութք,
ծանաթութիւն,
անծանաթ,
կանխածան,
անծան,
բարեծանոյց,
լաւածանաւթ,
կանխածանաւթ,
վերծանել,
վերծանող,
վերծանութիւն,
ծանուցագիր,
ծանօթագրութիւն,
ծանօթագրել,
վաղածանօթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jānati «գիտի»
հ. իռլ.
gainaim «գիտեմ»
գոթ.
kunnan «իմանալ, ճանաչել»
լիտվ.
žinóti
ռուս.
знать «իմանալ»
Մատենագիտություն
H. AG 455;
Աճ. ՀԱԲ 443
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԱԿ
-ի, -աց
«խայտառակ(ութիւն)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծան- արմատից՝ -ակ վերջածանցով՝ «ճանաչել տալ, յայտնի դարձնել» իմաստային անցումով: Աւելի քիչ հաւանական է կապել ծաղ «ծաղր» արմատի հետ՝ ենթադրելով *l/*n հերթագայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանակել,
ծանակութիւն,
ծանականք,
անծանակ,
ծադանակակ,
ծովածանակ
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԾ
-ոյ
«ցորենի կճեպ, խոզոջ»
Անստույգ (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. jenĵa
(թերեւս)
«ծեծել»
Աղբյուր՝ վրաց. enĵi
(թերեւս)
«խոձոջ»
Թերեւս ծեծ բառի ռնգայինով եւ այլ ձայնաւորմամբ ձեւն է, բայց հնդեւրոպական ծագման վարկածը խիստ կասկածելի է: Բաւարար չափով համոզիչ չէ նաեւ կովկասեան (վրացական) ծագման վարկածը՝ jenĵa «ծեծել», enĵi «խոձոջ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնծոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԾԱՔԵԼ
«ծամծմել, անհագ ուտել»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'mbh-
«կծել, ատամներով ջարդել, ծամել»
Կրկնաւոր կազմութիւն: Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *g'mbh- «կծել, ատամներով ջարդել, ծամել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. ծամել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆՐ
-նու, -նունք, -նանց
«ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրացական con-
(թերեւս)
«կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ,
ծանրութիւն,
ծանրանաւել,
ծանրաբուն,
ծանրաբան,
ծանրախաւս,
ծանրանդամ,
ծանրաբեկ,
ծանրաբեռն,
ծանրագին,
գլխածանրիլ
Նոր՝
ծանրաբարոյ, ծանրակշիռ, ծանրաչափ
ծանրաբարոյ, ծանրակշիռ, ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՌ
(-ոյ, -աւք)
«ծառ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers-
«ոլորել, ծռել, ճյուղերից, թփերից հյուսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'rso-)
ոլորել, ծռել, ճիւղերից, թփերից հիւսել» (ծառ < g'rso-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառանալ,
ծառացուցանել,
ծառատունկ,
ծառաստան,
ծառազարդար,
ծառավերաց,
մեծածառ,
քաջածառ,
խտածառ
Նոր՝
ծառախիտ, ծառածածկ, ծառուղի
ծառախիտ, ծառածածկ, ծառուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. (կրետ.)
γαρρα «ցուպ, գավազան»
հուն.
γερρον «ճյուղերից հյուսված բան»
հ. իսլ.
kjarr «թփուտ, թավուտ, մացառուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 446;
Pok. IEW 392
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։