Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 101 / 236
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՁՈՐ
(խնձոր)
«խնձոր, մանրագռի պտուղ, ալոճ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խուռ. hinzuri
(հազիվ թե հնարավոր լինի)
ենթադրել հակառակ փոխառություն՝ կապելով հայ. խինձ- արմատի հետ՝ -որ վերջածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնձորի,
խնձորենի,
խնձորիկ,
խնձորակալ,
խնձորաբեր,
կարմրախնձոր,
ոսկեխնձոր,
գետնախնձոր,
խնձորախոտ,
խնձորաչիր,
խնձորահոտ,
խնձորակ
Մատենագիտություն
Ղափ. ՀԼՊ 112-113;
Ջահ. ՀԼՊ 426
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՁՈՂԵԼ
(խնձղա՞լ)
«ուրախանալ, հրճվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khend-
«խնդալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khendio-)
-ող վերջածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խինդ, խինձ
մ. պ.
xandītan «խնդալ»
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՈՒԼ
(կտր. խից-)
«խցանել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khi-n-)
*(s)kel-(-t/d)- «կտրել, անջատել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σχάω «կտրել, անջատել, դադարեցնել»
հ. իռլ.
skeina «թեթեւ վիրավորել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՋՈՅՔ(-Ք)
((խնճոյ(-ք)), -ի, -ից)
«ուրախության սեղան, հանդիսավոր հացկերույթ, խրախճանք, հանդիսականների բազմություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khendh-
«խնդալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khendhi-o-)
Աբաեւը (Абаев, ИЭСОЯ 265) եւ Հ. Բեյլին (Bailey, DKS 483) համեմատում են օս. xyncyn «հյուրասիրել, պատվել» բայի հետ՝ համարելով իրանական փոխառություն, բայց նրանց անծանոթ է հայ-իրանական *k(h)endh- «խնդալ» զուգաբանությունը (տե՛ս խինդ)։ Աբաեւը խնջոյ-ք-ը բխեցնում է ալաներենից։ Օսերեն բայը Աբաեւը համարում է նույնական xyncyn «հաշվել, համարել» բայի հետ, իսկ Բեյլին աղբյուր է համարում *haik-/*hik- «հագեցնել, կշտացնել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնճոյական,
բազմախնճոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խինդ, խինձ (խնձիղ)
մ. պ.
xandītan
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131
Տե՛ս նաեւ
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԹ
I
«խոթում, խայթում, խեթ, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ktoth-)
*(s)k(h)ai-t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի կողքին, որտեղից՝ հայ. խայթ, խիթ, խեթ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոթել,
խոթմոթել,
մոթխոթել,
խոթոտել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԹ
II
«ծովային մի թռչուն»
Ծագումն անհայտ է
Կապ ունի՞ խոթ- (խոթել) արմատի հետ (կտուցի համար ասված)։
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԼԵԼ
(աղավաղմամբ՝ խոկել՝ ԲՀ)
«ցրել, վանել, քշել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, մղել, շարժման մեջ դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khol-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khol-` *kel- «քշել, մղել, շարժման մեջ դնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլխոլել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalayati «քշում է»
հուն.
κελλω «քշել, ափ քշել»
լատ.
celer «արագ»
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԼՈՐ
(խոլոր)
«խժոռ, խեթ (հայացքի մասին)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
ենթաշերտային բառ, որ լ/ժ եւ լ/շ հերթագայություններով կապված է խժոռ եւ խոշոր բառերի հետ: Ավելի քիչ հավանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)kel- «ծռել, ծուռ» արմատի հետ` *k>kh անցմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեղ
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԼՈՐՁ(Ն)
(խոլորձ, որձարմատ)
«խոլորձ, որձարմատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *org'h-
որձ բաղադրիչը
հին բարդություն, որի մեջ առկա է հուն. orchis «ամորձի, ձու, խոլորձ» բառին ցեղակից որձ (հ.-ե. *org'h-) բաղադրիչը:
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈ(Ղ)ԽՈՂԵԼ
(խոխոխել)
«խողխողել, սպանել, մորթել, չարաչար սպանել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
*k>*kh անցմամբ՝ որպես կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«խփել, կտրել»
Աղբյուր՝ խեթ. hulhuliia
(ավելի քիչ հավանական է)
«կռվում սպանել»
Թերեւս փոխառութիւն՝ խեթ. hulhuliia «կռվում սպանել»։ - Ջահ. ՀԼՊ 314։ Ավելի քիչ հաւանական է անմիջապէս բխեցնել հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (հմմտ. նաեւ *kel- «խփել. կտրել») *k>*kh անցմամբ՝ որպէս կրկնաւոր կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողխողումն,
խողխողիչ,
սրախողխող,
սրախողխողել,
բազմախողխող,
կիսախողխող,
նորախողխող
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։