Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ագ» որոնման արդյունք՝ 4294 բառահոդված · Էջ 101 / 430
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՐՏԱԿ I «մախաղ, պարկ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է (՞)
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՐՏԱԿ II (զերդակ) «դեղին, դեղնագույն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. zardak
սոգդ. zērdāk
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 84
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՒԱԿ (-ի, -աց) «որդի, սերունդ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւակաբար, զաւակագործել, անզաւակ, անզաւակել, անզաւակութիւն, բարեզաւակութիւն, շահազաւակ, բազմազաւակ, մերձազաւակ, նոյնազաւակ, զաւակատունն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սոգդ. zwn «կենդանի արարած, երեխա»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 525
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԱՒՐ (-ու, -աց, -ոց) (զօր, մեկ անգամ՝ -աւ, ուշ՝ -ով) «ուժ, զորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. zāvar
Աղբյուր՝ պրթ. zāvar
Աղբյուր՝ մ. պ. zōr
Աղբյուր՝ պ. zōr
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւրանալ, զաւրութիւն, զաւրագլուխ, զաւրաժողով, զաւրական, զաւրանիստ, զաւրավիգն, զաւրաւոր, զաւրեղ, զաւրել, անզաւր, մեծազաւր, բազմազաւր, հեծելազաւր
Նոր՝
զօրաբանակ, զօրագունդ, զօրախումբ, զօրակոչ, զօրահանդէս, զօրահրամանատար, զօրանոց, զօրանց, զօրապետութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 152; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԲԱՒՍ- (զբուս-, սբաւս-, սբուս-) «ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ, զբաւսանք, զբաւսուցիկ, անզբաւս, բռնազբաւսել, բռնազբաւսութիւն, մեծազբաւս
Նոր՝
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φήμη (դոր. φάμα) «ասել»
լատ. for, fārē «խոսել»
ռուս. баять «խոսել, պատմել»
ռուս. басня «առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԱԼ (սգալ, ըսգալ) «ընկալել, իմանալ, հասկանալ, ուժքի գալ, զգաստանալ, տեղեկանալ, լուր ստանալ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ պրթ. izgal (ավելի հավանական է) «լսել»
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գալ բայից: Ավելի հավանական է իրանական ծագման վարկածը՝ պրթ. izgal (‘zwg‘l) «լսել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգալապէս, զգայաւոր, զգայուն, զգայումն, զգաստ, զգաստական, զգաստանալ, զգաւն, զգաւնութիւն, անզգայիկ, անզգաստ, անզգամ, անզգամիլ, անզգալ, բարեզգայ, անզգած, անզգաբար, անզգապէս
Նոր՝
զգալիորէն, զգայազուրկ, զգայացուցիչ, անզգայիորէն
Մատենագիտություն
ՕНЯСЯ 180
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԱԾԻԼ (զգածնուլ) «հագնել, իր մեջ կրել, համակվել, զբաղվել»
Ստուգաբանություն
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գած արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միազգած, խաւարազգած, խորհրդազգած, սգազգած, սեւազգած, անզգած, իրազգած
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԵՆՈՒԼ (սգենուլ) «հագնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ues- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ues-nu-)
Կազմված է զ- նախածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *ues-nu- հիմքից՝ *ues- հագնել արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգեստ, զգեստուդ, բարեզգեաց, կարճազգեստ, զրահազգեստ, խաւարազգեստ, կանաչազգեստ, նորազգեստ, բոցազգեստ, զառնազգեստ, տերեւազգեստ, աստուածազգեաց, դիւազգեցիկ
Նոր՝
զգեստակալ
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵԴ (զէթ) ««վերադիր» (ԲՀ՝ զէթ «վերնագիր»)»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս զեղ (զետ) < զերդ (զերթ) < զիարդ «ինչպես» բառն է՝ բացատրված որպես վերադիր: Զէթ «վերնագիր» բառահոդվածը սրա աղավաղումն է:
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՂԽ (զեղ-, զեխ-, ուշ՝ զիղխ) «խախուտ, անհաստատ, սահուն, շվայտ, ցոփ, անառակ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ»
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ): Հազիվ թե զ-հեղխ կազմությամբ կապ ունենա *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեղխագործութիւն, զեղխութիւն, զեղխիլ, զեղխանալ, զեղխաբարոյութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παλλω «թափահարել, ցնցել»
հուն. παλαχη «վիճակ» (Հեսիք)