Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 100 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՐՍՈՎԻԼ «քաղցից նվաղել»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կազմված է սովիլ բայիից՝ դոր- անծանոթ բաղադրիչով
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԼ «դադար, հանգիստ, պատվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhūl-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhūl-՝ *dheu- «պտտվել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ղլալ, դղալ, անդուլ, անդուլութիւն
Նոր՝
գործադուլ, գործադուլաւոր, դասադուլ, հացադուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. dvelja «պահել, մնալ»
հ. վ. գ. twallen «պահել, ուշացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 682
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԿԱՆ (դոկան, դակոն) «գերան» (բբ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Ծագումն անհայտ է. անհավանական է Ամալյանի կարծիքը, որ ըստ դագօն ձեւի եբր. «ցորեան» մեկնության, «ցորեան»-ը համարում է «գերան» մեկնության աղբյուրը:
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՆ II «կարճ սուսեր, դաշույն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *dhō- «սրել»
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *dhō- «սրել» արմատի հետ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 683) հնարավոր է համարում կարդալ դան եւ նույնացնել դան «դանակ» բառի հետ (տե՛ս)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 683
Տե՛ս նաեւ
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՆՉ «ռունչ, մռութ, քիթ ու բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
թերեւս ընդ-ունչ ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դնչակալ, դնչափոկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՌՆ (դրան, դրունք), դրանց, դուրք, դուրս, դրաց «դուռ. լեռնանցք, պալատ, սպասավոր, գրքի գլուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhuer- «դուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական *dhuer- «դուռ» հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնապան, դռնպան, դռն(ա)բաց, դռնբացեք, դռնակ, բազմադուռն, անդրուռն, նախադուռն, վերնադուռն, մայրադրունք, դրանիկ, դրանդ(ի), դրաց-ի, դրակից, ի դրուստ
Նոր՝
դրսեցի, դրսեւորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dvára
հզն. հյց. dúrah
հուն. θύρα
h. բրետ. dor
կոռն. dor
հ. վ. գ. turi
լիտվ. durìs
հ. սլ. dvьri «դուռ»
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 685
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՍՏՐ (-եր, -երք, -երց կամ -երաց) «դուստր, աղջիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhughter- (անմիջական նախաձեւ՝ *dhukter-)
Բնիկ հնդեւրոպական *dhukter-՝ ավելի նախնական *dhughter- ձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դստ(ե)րագիր, դստրասէր, դստրիկ, խոստովանադուստր
Նոր՝
արքայադուստր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. duhetár
ավ. dugədar
պ. duxt(ar)
հուն. θυγάτηρ
գոթ. dauhtar
հ. պ. dьšti, -ere
բոխ. Ա tkācer
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 686
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐ II ««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐԳՆ -ան «բրուտի անիվ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhregh- «վազել, պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhōrgh-)
Բնիկ հնդեւրոպական *dhōrgh- (ավելի քիչ հավանական է *dhrgh-, որովհետեւ հայերենին *r- > ուր անցումը հատուկ չէ) *dhregh- «վազել» (եւ «պտտվել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τροχός
հ. իռլ. drooh «անիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 687; Pok. IEW 273
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՒՔՍ (-ի) «դուքս, իշխան, մահմեդական կրոնապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δούξ < լատ. dux
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դքսութիւն
Նոր՝
դքսական, դքսուհի
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 688