Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված
· Էջ 100 / 411
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ
(երգէծ-. հերգիծանել)
«պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ,
երգիծումն,
երգիծական,
երգիծանք,
երգիծաբան,
երգիծաբանական
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԴ
(-ոյ)
«տանիքի լուսամուտ, երդիկ, տուն, ծուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«անցկացնել, տանել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *per-to-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդակից,
երդաշէն,
երդահամար,
երդումարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
pərǝtu- «անցարան, անցուղի, անցատեղ»
հուն.
—
լատ.
porta «դարպաս, մուտք, ելք, անցարան»
լատ.
portus «նավահանգիստ, ապաստան, տուն»
հայ.
հորդ «անցք, անցուղի»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 64
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԴՈՒՄ(Ն)
(-ն)
«երդում, ուխտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«հանդիսավորապես ասել, խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *urēdhu-(?))
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդնուլ,
երդնուալ,
երդումն,
երդումնտել,
երդմնիլ,
երդմնազանց,
երդմնակեր,
ստերդումն,
շատերդումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βερυω «արտասանել» ((Հեսիք.))
լատ.
verbum
գոթ.
waúrd
պրուս.
virds «բառ»
ավ.
urvāt-գ «սահմանում, պահանջ, պատվեր» ((*urēto->))
հուն.
ρητον «պայմանավորվածություն, պայման»
հ. սլ.
rota «երդում»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 142;
Ջահ. ՀԼՊ 156;
AG 443
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵԱՅ
««ծառ» (ԲՀ)»
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ եբր. 'ēz
«ծառ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 69) հնարավոր է համարում նույնացնել երու (երիւ) անստույգ բառի երուաց ձեւի հետ: Ամալյանը (ԲՀ 365) հանում է եբր. 'ēz «ծառ» բառից (?):
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 69;
ԲՀ 365
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՍ
(-ի, -աց)
«երես, դեմք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prepsā-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *prepsā-` *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք» արմատից: Հմմտ. հուն. πρέπω «աչքի ընկնել», հ. հոլ. richt «ձեւ, կերպարանք», այլեւ հայ. երեւիլ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեսաւոր,
երեսատորել,
երեսալ,
երեսանալ,
երեսագիր,
երեսապաշտ,
երեսապաշտութիւն,
երեսփոխան,
երեսնա(ն)կ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω «աչքի ընկնել»
հ. հոլ.
richt «ձեւ, կերպարանք»
հայ.
երեւիլ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 47;
Pok. IEW 845
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՐ
(երր)
«երերում, տատանում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tres-
«դողալ, երերալ»
կրկնությամբ կազմված
հ.-ե. արմատ՝ *rei-r(ēi)-
«դողալ, դողդողալ»
վերականգնում
Բնիկ հնդեւրոպական` *tres- «դողալ, երերալ» արմատից` կրկնությամբ կազմված: Մոկռոնին (Pok. IEW 1, 1095) հանում է *tresri- ձեւից, բայց սա պիտի տար *երեռ: Եթե ճիշտ է հնդեւրոպական կրկնավոր *rei-r(ēi)- «դողալ, դողդողալ» ձեւի վերականգնումը (հմմտ. գոթ. reiran «դողալ», հ. հնդկ. lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»), ապա հնարավոր է երեր-ի պատկանելությունը սրան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երերիր,
երերագին,
երերում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trasati «դողում է»
հուն.
τρεω «դողալ, վախից փախչել»
լիտվ.
trĭšëti «դողալ»
գոթ.
reiran «դողալ»
հ. հնդկ.
lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 48;
Pok. IEW 1095
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՒ
II
«երեւում, երեւալը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիլ,
երեւակ,
երեւոյթ,
աներեւոյթ,
յերեւան,
յերեւանի,
բացերեւ,
ակներեւ,
յայտներեւակ,
հանկարծերեւեաց,
յետսերեւակի,
սակաւերեւեաց,
մակերեւոյթ
Նոր՝
երեւակայական, երեւակայութիւն, աներեւակայելի, օդերեւոյթ, դրսերեւոյթ, մակերեւութային
երեւակայական, երեւակայութիւն, աներեւակայելի, օդերեւոյթ, դրսերեւոյթ, մակերեւութային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω «աչքի ընկնել»
հ. խլ.
richt «ձեւ, կերպարանք»
հ. վ. գ.
furben «մաքրել (*«երեւելի դարձնել»)»
Մատենագիտություն
H. AG 444;
Աճ. ՀԱԲ 49
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՔ
(-ից)
«երեք (3)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *treies-
«երեք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tri-)
բաղադրություններում
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *treies-, *tri- (բաղադրություններում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ,
երեքիկին,
երեքկնիկ,
երեքտասան,
երեք(հ)արիւր,
երեքսաւրեայ,
երեքակ,
երեքլեզուեան,
երեքբզեան,
երեքպայծառ,
երեքապայծառ,
երեքսրբեան,
երեքայարկ,
երեքայարմար,
երեքնուկ,
երեքնուկի,
երիցս,
երիր,
երրորդ,
երրորդութիւն,
երրակի,
երրակ,
երեքեան,
եռայարկ,
եռանկեան,
եռավանկ,
եռանկիւն,
եռաժանի
Նոր՝
եռափ, եռակայմ, եռահատոր, եռապատիկ, եռապատկել, եռապետ, եռապետութիւն, եռապետական, եռաստիճան, եռատամ
եռափ, եռակայմ, եռահատոր, եռապատիկ, եռապատկել, եռապետ, եռապետութիւն, եռապետական, եռաստիճան, եռատամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trayā
հուն.
τρεῖς
լատ.
trēs
հ. խլ.
tri
գոթ.
þreis
պրուս.
tris
խեթ.
tri «3»
Մատենագիտություն
H. AG 444;
Աճ. ՀԱԲ 50;
Pok. IEW 1090-1091
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԷԹ
(երեք)
«հալումաշ, նիհար, ցամաքած» եւ «ճեղքված, ճաքճաքած (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *krei-t-)
Եթե ընդունելի է երկրորդ իմաստը, ապա, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *krei-t-ից` *(s)ker- «կտրել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթանալ
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԹ
(-ի, -ից)
«ընթացք, երթալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«շարժ(վ)ել, բարձրանալ, իջնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *erth-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթալ (երթանալ),
երթեւեկ,
երթեւեկել,
երթումն,
ողջերթ,
սերմներթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
ar «շարժ(վ)ել»
հուն.
ερχομαι «գալ»
հայ.
յառնել, յորդորել
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 53
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։