Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՏԱԿ
«հասակ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. gadd
«չափ, հասակ»
թերեւս արաբ. gadd «չափ, հասակ» բառից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 520 (կասկածով)
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԹ
«բաժակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. φαβάθα
Սակայն հուն. բառը նույնպես փոխառություն է համարվում արեւելյան աղբյուրից եւ ունի «ափսե» իմաստը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 526
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ,
ծայրագաւառ,
գաւառաբարբառ,
գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi
«երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari
«տեսակ, ցեղ, ընտանիք»
անհավանական է
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՍ
(ուշ՝ գօս)
«չոր, չորացած, անպտուղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւսանալ,
գաւսագոյն,
գաւսական,
գաւսութիւն,
կիսագաւս
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՏԻ
(ուշ՝ գօտի)
«գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh-
«հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē-
«կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու,
գաւտեմարտիկ,
գաւտեպինդ,
գաւտեկռիւ,
գաւտելոյծ,
գաւտեւոր,
գաւտեած,
ընդգաւտել,
հաւագաւտի,
շրջագաւտի,
քաջագաւտի,
գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608;
ԲՍՀ 49
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂ
(-ոյ)
««գեղեցկություն, գեղատեսություն» (ԲՀ՝ «տեսակ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«տեսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uelo-)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«ճնշել, սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueleniio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղագոյն,
գեղանի,
գեղեցիկ,
գեղեցկագոյն,
գեղեցկանալ,
տգեղ,
տգեղանալ,
աշնգեղ,
անգեղեաց,
լանջագեղ,
կանաչագեղ,
հասակագեղ,
մարմնագեղ,
մեծագեղ,
գանգրագեղ,
լուսագեղ,
գեղագիր,
գեղագրութիւն,
գեղագրական,
գեղադիր,
գեղատեսակ,
գեղագէտ,
գեղագիտութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
գեղարուեստական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
voltus, vultus
«տեսք»
հուն.
ειλη, ιλη
«խումբ, խմբակցություն, ընկերակցություն»
կիմր.
gweled
«տեսնել»
ռուս.
бал
«բազմություն, կույտ»
բրետ.
gwelet
«տեսք»
հնդկ.
varga-
«ջոկատ, խումբ»
գոթ.
wlits
«դեմք, կերպարանք»
լատ.
valgu, volgus, vulgus
«ժողովուրդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՍ
I
(-ոյ, ուլ՝ նաեւ ու, -ի, -աց)
«երկար մազ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gēs
փոխատու լեզու՝ պ. gēs
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիսակ,
գիսաբուղխ,
գիսագերծ,
գիսախոխ,
գիսարձակ,
գիսաւոր,
ետթնագիսեան,
բառագէս,
ոսկեգիսակ,
վերագիսել,
գիսաստղ
Մատենագիտություն
H. AG 127;
Աճ. ՀԱԲ 551
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԺՄ(Ն)ԻԼ
(դժմ(ն)իլ)
«զայրանալ, բարկանալ, խռովել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 553) նախնական է համարում գժ-ով ձեւերը եւ դժ-ով ձեւերը կարծում է սխալ ստուգաբանությամբ դժ-ի առանձնացման հետեւանք. սակայն կարող է դժ-ով ձեւը լինել նախնական եւ ունենալ իրականական ծագում, եթե կապ չկա գժտիլ (գժդ-) բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժմագոյն,
դժմագոյն,
գժմ(ն)ութիւն,
դժմութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻՆ
-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից
«գին, արժեք, գնում, վարձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ues-no-
«ծախել, վաճառել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնել,
գնածոյ,
գանձագին,
մեծագին,
առգին,
առգնող,
տժգին,
տժգնել,
ծանրագին,
մարդագին,
նորագին,
դիւրագին,
անգին,
ձիբագին,
խնկագին,
գնորդ,
գնահատել,
գնահատական,
գնում,
անգնահատելի,
թանկագին,
սակագին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vasná
հուն.
ώνος
«գին»
լատ.
venus
«վաճառք»
Մատենագիտություն
H. AG 434;
Աճ. ՀԱԲ 557
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՒՂ
(-ի, -ից, գեղջ, ի գեղջէ)
(գեղ, գեաւղ, գեօղ, բրբ. գեղ)
«գյուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueik'-
«տուն-բնակատեղ, աւան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueik'li-)
Կան վերակնգնման հնչիւնական դժուարութիւններ, բայց *k'h>ւղ անցման համար հմմտ. *smak'hru> մաւրու-ք. գեղջ ձեւի համար կարելի է թերեւս ենթադրել *ueik'li-as>գեղջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղաքաղաք,
գյուղատնտեսութիւն,
գիւղեան,
գյուղախումբ,
գեղեան,
գյուղաբնակ,
գեղաստանեայք,
գյուղական,
գեղորեք,
գյուղանկար,
գեղջեայ,
գեղջկական,
գեղջաւագ,
գեղջկուհի,
անգեղ,
քաղաքագիւղ,
լեռնագիւղ,
գիւղացի,
գիւղատնտես,
գիւղատնտեսական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vīlla
«քաղաքից դուրս գտնվող տուն, գյուղական տուն, ամառանոց»
<*uoik-slā-
հ. հնդկ.
viś-
«բնակատեղ, տուն»
հուն.
οἶκος (Ϝοῖκος)
«տուն»
լատ.
vicus
գոթ.
weihs
«գյուղ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։