Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 226 բառահոդված (էջ 10/23)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 342, սյունակ 1 Էջ 342
ԽՈՍ «խոստում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոստանալ, խոստումն, խոստութիւն, խոստաբանութիւն, խոստաւոր, խոստմնադրուժ, խոստմնազանց, խոստմնապահ, անխոստմնապահ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
xust
պ.
hastū
պ.
xastū
Մատենագիտություն
H. AG 161; Աճ. ՀԱԲ 400
Տե՛ս նաեւ
Էջ 343, սյունակ 1 Էջ 343
ԽՈՐԱՆ (-ի, -ից) «վրան, տաղավար, կամար, կամարաձեւ դահլիճ, տաճարի սեղան, տուն, հարկաբաժին, խորշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvaran
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորանանման, խորանաշեն, խորանապահ, խորանարդ, խորանափեղկ, խորանաձեւ, բազմախորան, խորանակցութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 406; Ջահ. ՊԲՀ 184
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՐՔԱՊԱՀ «երախտահատույց» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
խորք եւ պահ բաղադրիչներով նորակազմություն
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՒԵԼ «նեղել, չարչարել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «նետել, հրել, հալածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-) պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
արմատից, որ պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
Տե՛ս նաեւ
Էջ 348, սյունակ 1 Էջ 348
ԽՈՒՄ I «խմում, խմելը, ըմպում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuem- «ծծել, խալշտել, կլանել, կուլ տալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kuhom-) *k>*kh անցումով
Սրա մասին է թերեւս խոսում նաեւ խ/կ հերթագայությամբ պահպանված կում արմատը: Քիչ հավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 2, 418) կովկասյան աղբյուրից փոխառություն լինելու մասին՝ քիչ հավաստի (միայն վրացական) զուգահեռներով՝ վրաց. xma «առնել, ընդունել, վերցնել», xmeva «ուտել խմել», ընդ որում սրանց հետ է կապում նաեւ խոխոմ-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմել, խմումն, գինեխում, բազմախմութիւն, զարբխում, ջրխմիկ, բրբ. խխում, խխմել, խխմուկ, խխխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
camati, camatī
«ծծում է, խալշտում է»
պ.
camidan
«խմել»
հայ.
քիմ-ք
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 119; ՀԱԲ 418
Տե՛ս նաեւ
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՍԱՓՈՒԼ «գանձապահ, ոսկեպահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρυσοφύλαξ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 427
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱՄ (ի խրամի) «պատի կամ պարսպի ճեղք, փլվածք, պարսպի շուրջը փորված փոս, առու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrem- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրամակարկատ, խրամապահ, խրամատ, խրամատել, խրամատութիւն, խրամապատել, խրամատային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
schram
«ժայռաճեղք, ծերպ, անցք»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈՄ (ուշ՝ -ոյ) «պաս (պահք), պասի (պահքի) տեսակ (օրը մեկ անգամ ուտելը)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. sōm(ā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծոմել, ծոմական, ծոմապահք, ծոմապահություն, ծոմագան
Մատենագիտություն
H. AG 306; Աճ. ՀԱԲ 467
Էջ 383, սյունակ 1 Էջ 383
ԿԱՊ I (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից, -աց) «կապ, վանն, կախարդանք, տտիպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh- «բռնել, վերցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kap-) հնարավոր տարբերակիչ
հնդեւրոպական` *ghabh- «բռնել, վերցնել» արմատի (կա նաեւ *gabh-) հնարավոր տարբերակիչ` *kap- համիմաստ արմատի կողքին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապել, կապակցել, կապանք, կապարան, կապանարան, կապան, կապակոշի, կապակոտոր, բազմակապ, երկաթակապ, բադակապ, լեզուակապ, ծնկակապ, շաղկապել, շղթայակապ, կամարակապ, հոյակապ, կապնդեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
habēnā
«փոկ, սանձ» habeō «պահել»
գալլոռոմ.
*gabella
«խուրձ, փայտերի կապոց»
Էջ 384, սյունակ 1 Էջ 384
ԿԱՊԱՐ II (ուշ՝ կապպար) «մի բույս՝ կապար, կապերցախ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. qapār
փոխատու լեզու՝ իրան. *kapar
փոխատու լեզու՝ արաբ. qabbār
ասոր. qapār կամ իրան. *kapar. ավելի քիչ հավանական է հուն. κάππαρις, որ ունի կրկնակ պ։ Կապպար ձեւը ծագում է արաբ. qabbār ձեւից։ Հյուբշմանը (AG 165) համարում է հունարենից, Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523)` ասորերենից կամ պահլավերենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապրցախ, քապրիստ
Մատենագիտություն
AG 165; Աճ. ՀԱԲ 523