Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 10 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՐԻԿՈՆ (ախարիկոն, դարիկոն) «մի սունկ՝ շամպինյոն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἀγαρικόν
Աղբյուր՝ արաբ. agārīqōn
թերեւս արաբ. միջնորդութեամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓԱՂ (-ի, -աց) (աղեւաղ) «աղաւաղուած, խեղաթիւրուած, փչացած, ապականուած, տկար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել» կրկնաւոր ձեւ
կրկնաւոր ձեւ՝ բնիկ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատից։ Աւելի քիչ հաւանական է դիտել որպէս այլայլ-ի տարբերակ (Աճ. ՀԱԲ 1, 122)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւաղել, աղեւաղել, աղաւաղութիւն, անաղաւաղելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. աղանդ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122; Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՏ (-ի, -ից) «կիսամութին, նսեմ, տկարաձայն, թոյլ ձայնով»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «կեղտագորշ» -աւտ ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական *sal- «կեղտագորշ» արմատից՝ -աւտ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւտանալ, աղաւտազան, աղաւտագոյն, աղաւտատեսիլ
Նոր՝
աղաւտալոյս, աղաւտափայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sāra, sāla «գորշ»
հ. անգլ. sōl «կեղտոտ, մութ»
լատ. salu «պղտոր, աղոտ, կեղտագորշ»
հ. վ. գ. salo «պղտոր, աղոտ» ((*sal-u))
ռուս. соловый «դեղնավուն, դեղնավուն կարմիր, բաց աշխետ»
Մատենագիտություն
Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓ «փուշտ, ամորձապարկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lāb- «թոյլ կախուել»
հ.-ե. արմատ՝ *leb/p- «թոյլ կախուել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *lāb-, *leb/p- «թոյլ կախուել» արմատի հետ (*laph > աղափ-°)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ստ. գ. labbe «շրթունք»
հ. վ. գ. lefs «կենդանու շրթունք»
հ. վ. գ. leffel «նապաստակի ականջ»
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԲԻՒՐ (աղբեր, հին՝ աղբեւր) «աղբյուր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhrēur- «ուժգին շարժվել, եռալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhreu-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբերակն, աղբերանալ, աղբերահոս, աղբիրանալ, աղբիրահոս, աղբերակն, աղբերալալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φρέαρ «ջրհոր, ջրամբար»
գոթ. brunna «աղբյուր»
Մատենագիտություն
H. AG 415; Աճ. ՀԱԲ 125
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԵՂԱՅ ««ագաւոր» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս եբր. ինչ-որ հատուկ անվան մեկնություն:
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԵՂՆ -ան «աղեղ, ծիածան, բուրդ կամ բամբակ գզելու գործիք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել, թեքել» կրկնաւոր ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնակապարճ, աղեղնաւոր, աղեղնաւարձ, աղեղնադաշտ, աղեղնաշարաւիղ, աղեղնաբանել, աղեղնել, գեղեցկաղեղն, դիպաղեղն, քաջաղեղն, հաստաղեղն
Նոր՝
աղեղնաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ողն
հայ. ուլն
հայ. ոլոք
հայ. իլ
հայ. իլիկ
հուն. ωλένη
լատ. ulna
բրետ. ilin «արմունկ»
կիմր. olwyn «անիւ»
Մատենագիտություն
Pok. 308
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԵՐՍ -ոյ, -ի, -ից «աղաչանք, մեղմ (ձայն), գութ, ողորմություն, ողոքում, չքմեղություն, նվեր, հարաբերություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «բնաձայնական»
բայց պարզ չէ կազմությունը (-երս-ը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղերսել, աղերսալից, աղերսական, աղերսանք
Նոր՝
աղերսագին, աղերսախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ աղատել
հայ աղաւթ-ք
հայ ողորմ
հայ ողոքել
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԷ «հապա՛, դե՛հ»
Բնաձայն (թերեւս)
Բնաձայնական կազմություն, որի ծագումը թերեւս հասնում է մինչեւ հնդեւրոպական շրջանը:
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԷՏ -ի, -ից -աւք «գութ, ցավ, վիշտ, չարիք, փորձանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lei- «դադարել, փոքրանալ, անհայտանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *oleid-) *lei- <*elei-
ամենից ավելի հավանական է բխեցնել հ.-ե. *oleid- ձեւից... Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *ol- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատի ածանցյալների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղետական, աղետաբեր, աղիտաբեր, աղետանալ, աղետալ, աղետաւոր, աղիտարար, բազմաղետ, չարաղետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խալ. litt «քիչ, վատ»
գ. leiden «հանդուրժել, տառապել»
հայ եղեռն
հայ ողբ
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, OIDПAЯ 150; Աղայան, ԲՍՀ 17-18